Trang chủ › ESG & phát triển bền vững › Vetiver hấp thụ carbon: bằng chứng đến đâu và con số nào đáng tin
Vetiver hấp thụ carbon: bằng chứng đến đâu và con số nào đáng tin
Tóm tắt
Vetiver hấp thụ carbon được bao nhiêu? Bài này truy con số 5 kg CO₂ mỗi khóm đang lan truyền về tận nguồn gốc, đối chiếu với số đo thật ở Úc và Ethiopia, rồi đưa ra mốc mà Mạng lưới Vetiver Quốc tế đang coi là dùng được, kèm ý nghĩa thực tế cho người trồng ở Việt Nam.
Nếu bạn gõ “cỏ Vetiver hấp thụ carbon” vào Google, gần như bài nào cũng dẫn ra cùng một con số: một khóm cỏ hấp thụ ít nhất 5 kg CO₂ mỗi năm. Con số đó nghe gọn, dễ nhớ, dễ đưa vào báo cáo. Nó cũng được nhắc lại suốt hai mươi năm nay mà rất hiếm khi ai nói nó từ đâu ra.
OlaFarm đã đi tìm nguồn gốc của con số ấy, và trong bài này chúng tôi sẽ giúp bạn thấy nó đo một thứ khác với thứ phần lớn người đọc đang tưởng. Bài này kể lại đường đi của con số ấy, đặt nó cạnh những số liệu đo thật trên đất trồng vetiver, và cho bạn mốc nào dùng được khi phải trả lời một câu hỏi nghiêm túc về carbon.
→ Cỏ Vetiver là gì? Cẩm nang A–Z về đặc tính và ứng dụng
Nội dung bài
Vetiver hấp thụ carbon bằng cách nào
Mọi cây xanh đều lấy CO₂ từ không khí. Chỗ khác nhau nằm ở việc cây giữ được lượng carbon đó ở đâu và trong bao lâu. Cỏ Vetiver có hai đặc điểm khiến nó được chú ý trong câu chuyện này.
Thứ nhất, nó là cây quang hợp theo con đường C4. Nhóm cây C4 dùng CO₂ hiệu quả hơn nhóm C3 thông thường: chúng chuyển CO₂ thành đường mà tốn ít nước hơn, và vẫn tiếp tục cố định CO₂ với tốc độ cao ngay cả khi khí khổng khép bớt lại. Vì khí khổng khép lại đúng lúc cây gặp hạn hoặc gặp mặn, nên cây C4 vẫn làm việc được trong điều kiện mà nhiều loài khác đã chững lại (Vetiver Grass: A Thin Green Line Against Erosion, Viện Hàn lâm Khoa học Hoa Kỳ, tr.88).
Thứ hai, nó dồn phần lớn khối lượng xuống rễ. Đây là điểm quan trọng hơn cả. Lá và thân có thể bị cắt, bị đốt, bị phân huỷ nhanh và trả carbon lại không khí trong vòng một hai mùa. Rễ thì nằm sâu trong đất, phân huỷ chậm hơn nhiều, và một phần carbon trong đó chuyển thành mùn.
Một thí nghiệm nhà kính bảy tháng của nhóm Tessema trên ba loại đất Úc cho các con số cụ thể: rễ chứa 34,22% carbon, thân lá chứa 44,10% carbon, và tỷ lệ khối lượng khô giữa thân lá với rễ là 1 : 1,25 (Tessema và cộng sự, 2022).
Nghĩa là cứ mỗi kilôgam thân lá khô, cây tạo thêm 1,25 kilôgam rễ khô nằm dưới đất. Quy đổi ra hecta trong điều kiện nhà kính, tổng sinh khối đạt khoảng 120 tấn khô mỗi hecta, trong đó riêng rễ đã là 52,5 tấn. Đây là số của chậu thí nghiệm trong nhà kính, ngoài đồng thấp hơn, nhưng tỷ lệ giữa rễ và thân lá thì giữ nguyên.
Về độ sâu rễ, bạn cần nhìn kèm điều kiện đo thì con số mới có nghĩa. Chỉ số mà bộ tiêu chuẩn thiết kế hiện hành đưa vào hồ sơ là 1 đến 2 mét trong năm đầu và 3 đến 5 mét ở năm thứ hai đến thứ ba (TVNI, DS-VETIVER-MECHANISMS v3.1, 2026, tr. 53). Con số 3,6 mét hay được nhắc lại là kết quả một lần đào kiểm chứng ở Malaysia sau bảy tháng, và chính tài liệu tiêu chuẩn dặn xem nó là mức sâu nhất đã chứng minh được ở một điểm (TVNI, DS-VETIVER-MECHANISMS v3.1, 2026, tr. 22).
Trên taluy đường đầm chặt ở Hòn Bà, Khánh Hoà, cùng bộ rễ ấy chỉ đi được 1,2 đến 1,9 mét sau 24 tháng (Truong và cộng sự, 2008b, tr. 92). Số đo Hòn Bà là của thí nghiệm do TS. Phạm Hồng Đức Phước thực hiện.
Hai con số đó không mâu thuẫn nhau. Chúng đo cùng một giống trên hai nền đất khác hẳn nhau, và khoảng cách giữa chúng chính là thước đo xem đất bị đầm chặt tới đâu. Với câu chuyện carbon thì cả hai đều dẫn tới một kết luận: rễ vetiver xuống sâu hơn hẳn cây trồng hàng năm, nên phần carbon nó gửi vào đất nằm ở tầng sâu hơn, nơi ít bị xáo trộn.
Lưu trữ carbon và cô lập carbon là hai chuyện khác nhau
Đây là chỗ phần lớn nhầm lẫn bắt đầu. Nắm được nó thì bạn đọc được mọi con số còn lại.
Mạng lưới Vetiver Quốc tế tách bạch hai khái niệm. Lưu trữ carbon là lượng carbon nằm trong sinh khối sống, và nó chỉ tồn tại chừng nào cây hoặc hàng cỏ còn đó. Cô lập carbon là phần nhỏ hơn nhiều trong số đó, phần đã chuyển thành chất hữu cơ ổn định trong đất và nằm lại qua nhiều thập kỷ (TVNI, Vetiver Grass and Atmospheric Carbon Storage and Sequestration).
Sự khác nhau này quan trọng hơn chuyện chữ nghĩa. Nếu bạn cắt lá cỏ đem đốt, phần carbon trong lá quay lại không khí gần như ngay lập tức. Nếu hàng cỏ bị phá đi để làm việc khác, phần carbon trong thân rễ cũng theo đó phân huỷ dần. Chỉ có phần đã thành mùn trong đất là còn ở lại.
| Lưu trữ carbon | Cô lập carbon | |
|---|---|---|
| Nằm ở đâu | Lá, thân, rễ đang sống | Chất hữu cơ ổn định trong đất |
| Kéo dài bao lâu | Chừng nào cây còn sống | Nhiều thập kỷ |
| Mất đi khi nào | Cắt, đốt, phá bỏ hàng cỏ | Cày xới sâu, đất bị bóc đi |
| Lượng | Lớn, thấy ngay | Nhỏ hơn nhiều, tích luỹ chậm |
| Đo bằng gì | Cân sinh khối | Phân tích carbon hữu cơ trong đất theo tầng |
Liên minh châu Âu đã ghi nhận riêng phần lưu trữ tạm thời trong sinh khối đứng như một hạng mục có giá trị trong bộ quy tắc canh tác carbon của mình. Nghĩa là phần “tạm” cũng đáng kể, miễn là bạn gọi đúng tên nó và không nhầm nó với phần “bền”.
Con số “5 kg CO₂ một khóm” đến từ đâu
Chúng tôi lần được con số này về đúng hai trang sách, và những gì đọc được ở đó khác hẳn cách nó đang được trích dẫn.
Gốc của nó là phép đo trên một loài cỏ khác
Năm 1995, Trung tâm Nông nghiệp Nhiệt đới Quốc tế (CIAT) ở Colombia công bố kết quả trên hai loài cỏ rễ sâu mọc trên đồng cỏ Nam Mỹ. Một trong hai loài là Andropogon gayanus, họ hàng xa của cỏ Vetiver. CIAT ghi nhận loài này gửi vào đất tới 53 tấn CO₂ dưới dạng chất hữu cơ mỗi hecta mỗi năm (TVNI, 2002, tr. 589), và ước tính cả hai loài trên toàn vùng đồng cỏ Nam Mỹ có thể lấy đi tới 2 tỷ tấn CO₂ khỏi khí quyển mỗi năm.
Phép đo đó không thực hiện trên cỏ Vetiver.
Hai chuyên gia suy từ cùng một số gốc, ra hai kết quả lệch 2,5 lần
Từ con số 53 tấn ấy, hai người trong giới vetiver đã suy ra lượng cho cỏ Vetiver, và họ ra hai đáp án khác nhau.
Noel Vietmeyer, trên Vetiver Newsletter số 20 của Mạng lưới Vetiver Quốc tế, lập luận rằng rễ vetiver rộng và sâu hơn nên tốc độ hấp thụ có thể gấp đôi loài kia, rồi kết luận một cây vetiver có thể hấp thụ 2 kg CO₂ mỗi năm (TVNI, 2002, tr. 589). Ông gọi thẳng phép tính của mình là một phép nhẩm thô, và viết trước đó một câu mà về sau ít ai trích lại: chưa ai biết cỏ Vetiver lấy đi được bao nhiêu khí nhà kính (TVNI, 2002, tr. 588–589).
Giáo sư Narong Chomchalow, trong Vetiver Grass Training Manual của Thái Lan, đi từ chính con số 53 tấn ấy nhưng chia theo mét vuông, và kết luận một khóm vetiver trưởng thành hấp thụ ít nhất 5 kg CO₂ mỗi năm (ORDPB, n.d., tr. 129).
Hai con số cùng xuất phát từ một phép đo trên một loài cỏ khác, và lệch nhau 2,5 lần. Hệ quả kéo theo cũng lệch y như vậy: với cùng 100 triệu cây giống sản xuất mỗi năm, Vietmeyer tính ra 200.000 tấn CO₂, còn Chomchalow tính ra 500.000 tấn.
Vì sao con số 5 kg vẫn được chép lại đến hôm nay
Vì nó là con số lớn hơn, tròn hơn, và nằm trong một cuốn cẩm nang đào tạo được dịch đi nhiều nơi. Bản gốc có kèm chữ “ít nhất” cùng toàn bộ mạch lập luận, nhưng khi được trích lại thì phần lập luận rơi mất, chỉ còn con số đứng một mình như thể nó là kết quả đo.
Chúng tôi không cho rằng hai tác giả ấy làm sai. Cả hai đều nói rõ mình đang ước lượng, trong bối cảnh những năm 1997 đến 2000 khi chưa có phép đo nào trên chính cỏ Vetiver. Vấn đề nằm ở chặng sau, khi con số rời khỏi bối cảnh của nó.
Đo thật trên đất trồng vetiver cho kết quả gì
Đến những năm gần đây thì đã có số đo trực tiếp trên đất trồng vetiver, và những con số này đứng vững hơn hẳn các ước lượng ở mục trên.
Nhóm nghiên cứu do Bezaye Tessema thực hiện tại Đại học New England (Úc) lấy mẫu đất đến độ sâu 1 mét ở hai nơi, một tại Gunnedah bang New South Wales của Úc và một tại vùng tây nam Ethiopia, rồi so trữ lượng carbon hữu cơ trong đất giữa vetiver với các loại hình sử dụng đất khác trên cùng địa bàn.
| Nơi lấy mẫu | Loại hình sử dụng đất | Trữ lượng carbon hữu cơ trong đất đến 1 m (tấn C/ha) |
|---|---|---|
| Gunnedah, Úc | Cỏ Vetiver | 123 |
| Gunnedah, Úc | Đồng cỏ bản địa chưa xáo trộn | 111 |
| Gunnedah, Úc | Đồng cỏ nhiệt đới | 93 |
| Gunnedah, Úc | Đất canh tác cây hàng năm | 78 |
| Tây nam Ethiopia | Cỏ Vetiver | 262 |
| Tây nam Ethiopia | Vườn cà phê | 178 |
Nguồn: (Tessema và cộng sự, 2024).
Chưa hết, nhóm này còn tách lượng carbon ấy ra theo mức độ bền. Dưới cỏ Vetiver, 58% lượng carbon nằm ở dạng mùn, tức dạng đã ổn định, khác hẳn dạng vụn hữu cơ dễ phân huỷ. Tỷ lệ giữa phần vụn và phần mùn ở mức rất thấp (Tessema và cộng sự, 2024).
Đây là điểm đáng giá hơn con số tổng: carbon dưới hàng cỏ Vetiver không chỉ nhiều hơn, nó còn ở dạng khó mất đi hơn.
Chỗ mà bảng số liệu này không nói được
Bạn cần biết giới hạn của nó trước khi đem đi dùng.
Bảng trên đo trữ lượng, tức tổng lượng carbon đang có trong đất tại thời điểm lấy mẫu. Nó khác với tốc độ, tức lượng tăng thêm mỗi năm. Khoảng chênh 45 tấn giữa vetiver và đất canh tác ở Gunnedah được tích luỹ qua nhiều năm, và một phần trong đó có thể đến từ lịch sử sử dụng đất trước khi trồng cỏ, không phải do cỏ tạo ra hết.
Nói cách khác, bảng này chứng minh rất tốt rằng đất dưới hàng cỏ Vetiver giàu carbon hơn đất canh tác bên cạnh. Nó không cho phép bạn chia con số ấy cho số năm để ra tốc độ hấp thụ hằng năm.
Vậy con số nào dùng được
Tháng 10 năm 2024, Mạng lưới Vetiver Quốc tế công bố quan điểm chính thức về chủ đề này, và họ nói khá thẳng.
Về những con số cao đang lưu hành, tổ chức này viết rằng các ước tính nêu tốc độ cô lập carbon của vetiver lên tới 20 đến 30 tấn carbon hữu cơ mỗi hecta mỗi năm thường là phép đo sinh khối hoặc dòng quang hợp, không phải carbon ổn định lâu dài trong đất, cho nên không được hiểu là tốc độ cô lập carbon.
Về con số nên dùng, họ dựa trên công trình về cỏ nhiệt đới của Giáo sư Rattan Lal, người nhận Giải thưởng Lương thực Thế giới năm 2020 và là giám đốc Trung tâm Quản lý và Cô lập Carbon mang tên ông:
> Con số phòng thủ được nằm ở mức khoảng 1 tấn carbon hữu cơ ổn định mỗi hecta mỗi năm, nghĩa là sau một thập kỷ, một vùng trồng vetiver có thể cộng thêm chừng 10 tấn carbon ổn định mỗi hecta.
Mạng lưới cũng ghi rõ rằng họ đang tiếp tục rà soát các nghiên cứu và sẽ cập nhật hướng dẫn này khi có dữ liệu dài hạn dành riêng cho vetiver.
Vì sao con số nhỏ lại đáng tin hơn con số lớn
Nghe có vẻ ngược, nhưng lý do rất đơn giản. Con số 20 đến 30 tấn đo lượng carbon cây đưa vào hệ, còn con số 1 tấn đo lượng ở lại sau khi trừ hết phần quay về không khí qua hô hấp của cây, hô hấp của vi sinh vật trong đất, và phân huỷ lá thân rụng xuống.
Phần chênh lệch giữa hai con số không biến mất đâu cả. Nó chỉ luân chuyển nhanh, đúng như định nghĩa lưu trữ tạm thời ở mục 2.
Nếu bạn phải đưa một con số vào hồ sơ dự án, báo cáo ESG hay bản thuyết minh gửi chủ đầu tư, mốc 1 tấn carbon ổn định mỗi hecta mỗi năm là mốc bạn bảo vệ được khi bị chất vấn. Con số 5 kg mỗi khóm thì không.
Điều này có ý nghĩa gì với người trồng ở Việt Nam
Carbon là lợi ích đi kèm, chưa đủ làm lý do chính để trồng
Chúng tôi nói thẳng điều này vì nó tiết kiệm thời gian cho bạn. Với mức khoảng 1 tấn carbon hữu cơ ổn định mỗi hecta mỗi năm, và mức định giá carbon mà chính Mạng lưới Vetiver Quốc tế dẫn ra là khoảng 35 đô la Mỹ cho mỗi tấn mỗi hecta mỗi năm, phần thu từ carbon không đủ để một mình biện minh cho việc trồng. Tổ chức này tự nhận xét rằng mức ấy khó hấp dẫn được nông hộ nhỏ (TVNI Newsletter NL 2024-10, ngày 29/10/2024).
Lý do để trồng cỏ Vetiver vẫn nằm ở những việc nó làm được ngay và đo được rõ: giữ đất trên sườn dốc, chặn xói mòn, cải thiện cấu trúc và độ ẩm đất, xử lý ô nhiễm. Carbon là thứ đi kèm miễn phí với những việc đó.
→ Xói mòn đất: nguyên nhân, tác hại và giải pháp khắc phục
Trồng thế nào thì giữ lại được nhiều carbon nhất
Có ba việc nằm trong tầm tay bạn, và cả ba đều trùng với kỹ thuật trồng tốt nói chung.
Để bộ rễ nguyên vẹn. Phần carbon bền nằm dưới đất, nên mỗi lần cày xới sâu hoặc đào bỏ hàng cỏ là một lần trả lại phần đã tích được. Hàng cỏ càng đứng lâu ở một chỗ, phần mùn tích được càng dày.
Cắt lá và trả lại cho đất thay vì đốt. Lá cỏ Vetiver nhiều silic nên lâu mục hơn cỏ nhiệt đới khác, phủ luống thì vừa giữ ẩm vừa trị cỏ dại, và phần dinh dưỡng cùng carbon trong lá quay lại đất thay vì bay lên trời (Truong và cộng sự, 2008c, tr. 42).
Trồng trên đất đang nghèo carbon nhất. Đất canh tác bạc màu và đất dốc đã mất tầng mặt là nơi khoảng trống lớn nhất, cũng là nơi hàng cỏ tạo ra khác biệt rõ nhất. Đất vốn đã giàu mùn thì phần cộng thêm ít hơn nhiều.
→ Kỹ thuật trồng và nhân giống cỏ Vetiver từ A đến Z
Chưa có số đo tại Việt Nam, và đó là một khoảng trống thật
Toàn bộ số liệu đo trực tiếp trong bài này đến từ Úc, Ethiopia và Thái Lan. Chúng tôi chưa tìm được nghiên cứu nào đo carbon hữu cơ trong đất dưới hàng cỏ Vetiver trên đất Việt Nam.
Lấy một ví dụ để thấy khoảng cách giữa con số lưu hành và con số đo được. Một hecta trồng dày khoảng 20.000 khóm, nhân với 5 kg CO₂ mỗi khóm thì ra 100 tấn CO₂ mỗi hecta mỗi năm. Trong khi đó phép đo trữ lượng carbon trong đất ở Gunnedah cho chênh lệch 12 tấn carbon mỗi hecta so với đồng cỏ bản địa, và đó là con số tích lại sau nhiều năm, không phải mỗi năm. Hai đại lượng ấy không so trực tiếp với nhau được, và đó chính là chỗ mọi bài viết trên mạng nhập chúng làm một.
Điều đó có nghĩa là khi bạn đưa những con số trên vào một hồ sơ tại Việt Nam, bạn nên ghi rõ chúng là số liệu nước ngoài. Đất, khí hậu và lịch sử canh tác của ta khác, nên kết quả có thể khác. Nếu đơn vị của bạn có kế hoạch quan trắc thực địa, đây là mảng còn rất trống và một bộ số liệu Việt Nam sẽ có giá trị lâu dài.
→ Nhược điểm và hạn chế của cỏ Vetiver là gì?
Tóm lại, con số “5 kg CO₂ một khóm” bắt nguồn từ một phép đo trên loài cỏ khác rồi được suy ra, và hai người suy từ cùng một số gốc đã ra hai đáp án lệch nhau 2,5 lần. Số đo thật trên đất trồng vetiver thì khiêm tốn hơn nhưng chắc chắn hơn, và điểm đáng giá của nó nằm ở chỗ carbon dưới hàng cỏ ở dạng bền chứ không chỉ ở chỗ nhiều. Hai con số đáng ghi lại từ ruộng của bạn là lượng lá cắt mỗi năm và cách bạn xử lý số lá đó.
Nếu bạn đang cân nhắc trồng cỏ Vetiver và muốn biết phần carbon đáng ghi vào hồ sơ tới đâu, hãy cho OlaFarm biết diện tích, loại đất và mục đích chính của bạn. Chúng tôi sẽ nói rõ phần nào có số liệu đo được và phần nào mới chỉ là ước tính. Bạn có thể liên hệ OlaFarm hoặc gửi yêu cầu báo giá.
Câu hỏi thường gặp về vetiver và carbon
Một khóm cỏ Vetiver hấp thụ được bao nhiêu CO₂ mỗi năm?
Không có con số đo được cho một khóm riêng lẻ. Con số 2 kg và con số 5 kg mà bạn hay gặp đều là ước lượng suy ra từ phép đo trên một loài cỏ khác, và hai ước lượng ấy lệch nhau 2,5 lần. Nếu bạn cần một con số để dùng, hãy dùng mốc theo diện tích thay vì theo khóm: khoảng 1 tấn carbon hữu cơ ổn định mỗi hecta mỗi năm, theo hướng dẫn hiện hành của Mạng lưới Vetiver Quốc tế.
Vetiver hấp thụ carbon nhiều hơn hay ít hơn cây rừng?
Câu này chưa có đáp án gọn, vì hai bên mạnh ở hai chỗ khác nhau. Cây rừng tích carbon chủ yếu trong thân gỗ đứng nhiều chục năm, còn cỏ Vetiver tích chủ yếu dưới đất và tích nhanh hơn trong vài năm đầu. Chỗ vetiver có lợi thế rõ là nó bám được trên đất dốc, đất bạc màu và đất nhiễm mặn nơi cây gỗ khó sống, nên nó phủ được những vùng mà rừng không phủ nổi.
Trồng cỏ Vetiver có bán được tín chỉ carbon không?
Trên thực tế hiện nay thì rất khó, và OlaFarm không khuyên bạn lập kế hoạch tài chính dựa trên nguồn thu đó. Rào cản không nằm ở chỗ cây có hấp thụ carbon hay không, mà nằm ở chi phí đo đạc, kiểm định và duy trì hồ sơ so với giá trị thu được. Với quy mô vài hecta, chi phí làm hồ sơ thường vượt phần thu.
Cắt lá cỏ Vetiver có làm mất phần carbon đã hấp thụ không?
Có mất một phần, và mất bao nhiêu tuỳ vào bạn xử lý lá thế nào. Đốt lá là trả gần như trọn phần carbon trong lá về không khí. Băm lá phủ luống hoặc ủ làm phân thì phần lớn carbon đi vào đất và một phần chuyển thành mùn. Riêng phần carbon nằm trong rễ thì việc cắt lá không đụng tới, và đó vốn là phần bền nhất.
Tôi trồng bao lâu thì carbon trong đất mới tăng lên đủ để đo được?
Bạn nên tính bằng đơn vị nhiều năm, đừng tính bằng vài mùa vụ. Với mức tăng khoảng 1 tấn mỗi hecta mỗi năm trên nền đất vốn đã chứa hàng chục tấn, phần cộng thêm của một hai năm đầu nằm dưới ngưỡng sai số của phép đo thông thường. Muốn thấy khác biệt rõ trên số liệu, mốc năm đến mười năm là hợp lý hơn.
Tài liệu tham khảo
- Office of the Royal Development Projects Board (n.d.). Vetiver Grass Training Manual. ORDPB, Bangkok.
- Tessema, B., Baldock, J., Daniel, H., Kristiansen, P., Adimassu, Z. và Wilson, B. (2024). Soil carbon fractions under vetiver grass in Australia and Ethiopia relative to other plant types. Journal of Soil Science and Plant Nutrition. https://doi.org/10.1007/s42729-024-01933-4
- Tessema, B., Wilson, B., Daniel, H., Kristiansen, P. và Baldock, J. A. (2022). Functional links between biomass production and decomposition of vetiver (Chrysopogon zizanioides) grass in three Australian soils. Plants, 11(6), 778. https://doi.org/10.3390/plants11060778
- The Vetiver Network International (2002). TVNI Newsletters 1990–2002. The Vetiver Network International.
- The Vetiver Network International (TVNI). (2026). Vetiver Hedge Mechanisms (DS-VETIVER-MECHANISMS), v3.1, ngày 2026. Trong: VGT Global Design Standards and Guides. https://vetiver.org/vetiver-grass-technology/design-standards/
- Truong, P., Van, T. T. và Pinners, E. (2008b). Vetiver System for Slope Stabilization. The Vetiver Network International.
- Truong, P., Van, T. T. và Pinners, E. (2008c). Vetiver System for Agriculture. The Vetiver Network International.
OlaFarm là đơn vị cung cấp giống cỏ Vetiver được liệt kê trên danh bạ chính thức các nhà cung cấp giống cỏ Vetiver của Mạng lưới Vetiver Quốc tế (TVNI), mục Việt Nam (nguồn: Global Vetiver Grass Plant Suppliers). Nếu bạn cần mua giống cỏ Vetiver hoặc tư vấn thêm về giống cỏ này, hãy liên hệ OlaFarm để được trợ giúp.
Đọc tiếp
- → Giống cỏ Vetiver cho mục đích cải tạo đất
- → Hệ thống cỏ Vetiver (Vetiver System) và khung ứng dụng
- → Nông nghiệp bền vững là gì và bắt đầu từ đâu trên đồng
ThS. Phạm Thị Nhàn
Quản lý OlaFarm — Thạc sĩ Công nghệ sinh học
Trực tiếp phụ trách chọn lọc và khảo nghiệm dòng giống HB06 từ năm 2016; đồng hành cùng ~600 dự án trồng Vetiver chống sạt lở, xử lý môi trường và nông nghiệp bền vững trên ~30 tỉnh/thành. Xem hồ sơ chuyên môn →
