Trang chủ › Xử lý ô nhiễm đất, nước › Hoàn thổ mỏ: bốn loại mỏ, bốn cách làm và ba chỗ hay hỏng
Hoàn thổ mỏ: bốn loại mỏ, bốn cách làm và ba chỗ hay hỏng
Tóm tắt
Hoàn thổ mỏ là trả lại mặt đất sau khi lấy quặng: sửa hình dạng, dẫn nước, phủ đất màu, trồng cây. Bài này đặt bốn loại mỏ của Việt Nam cạnh nhau, than, bauxite, titan và đá, để thấy mỗi loại đòi một cách hoàn thổ khác, rồi rút ra ba chỗ hay hỏng và năm việc phải quyết trước ngày đổ thải.
Bạn gõ “hoàn thổ mỏ” lên Google thì thấy gì? Phần lớn là những bài báo kể chuyện một mỏ nào đó hoàn thổ chậm, hoàn thổ đối phó, hoặc bỏ dở. Đọc xong, ta biết việc này hay hỏng, nhưng vẫn không biết làm đúng thì gồm những gì. Bài này đi theo hướng ngược lại: đặt bốn loại mỏ đã hoàn thổ ở Việt Nam cạnh nhau, xem mỗi nơi đã làm gì, chỗ nào được, chỗ nào không, rồi mới rút ra bài học.
OlaFarm nhìn việc này từ một góc hẹp. Chúng tôi cấp giống cỏ Vetiver cho lứa cây đầu tiên trên sườn bãi thải, tức là đứng ở bước cuối của cả chuỗi hoàn thổ, và chính vì thế thấy rõ những gì làm sai ở các bước trước: cỏ được chở tới một sườn chưa cắt tầng, hoặc một mặt bằng không còn hạt đất màu nào. Phần cỏ trong bài chỉ chiếm một mục nhỏ; phần còn lại là việc của chủ mỏ.
Nội dung bài
Hoàn thổ mỏ là gì, và khác gì cải tạo phục hồi môi trường?
Cùng một việc, hai cái tên: hiện trường gọi là hoàn thổ, hồ sơ gọi là cải tạo, phục hồi môi trường.
“Hoàn thổ” theo nghĩa đen là trả lại đất. Người làm mỏ dùng chữ này cho toàn bộ việc đưa khu đã khai thác về trạng thái an toàn và dùng được: san gạt hoặc đắp lại địa hình, làm đường thoát nước, phủ lớp đất màu, trồng cây. Trong các văn bản pháp luật chúng tôi đã đọc, việc ấy mang tên “cải tạo, phục hồi môi trường”, đi kèm nghĩa vụ ký quỹ, và ở giai đoạn cuối gộp vào đề án đóng cửa mỏ (Nghị định 08/2022/NĐ-CP; Luật Địa chất và Khoáng sản 2024).
Nghĩa vụ ấy và khoản tiền ký quỹ tính thế nào, chúng tôi đã viết ở bài cải tạo phục hồi môi trường trong khai thác khoáng sản, bài này không nhắc lại. Còn hai chữ hay đi cùng: “hoàn nguyên” là trả về trạng thái ban đầu, một mục tiêu cao hơn và hiếm khi đạt được, vì rừng tự nhiên đã mất thì trồng lại cũng không thành rừng tự nhiên; “phủ xanh” chỉ là bước cuối, phần trồng cây, và vì dễ nhìn thấy nhất nên hay bị đem ra làm thước đo cho cả chuỗi.
Mỗi loại mỏ là một bài toán hoàn thổ khác
Không có một quy trình hoàn thổ chung; than, bauxite, titan và đá để lại bốn thứ khác nhau trên mặt đất, nên cần bốn cách trả lại khác nhau.
| Loại mỏ | Thứ còn lại sau khai thác | Việc hoàn thổ chính | Ví dụ ở Việt Nam | Chỗ hay hỏng |
|---|---|---|---|---|
| Than lộ thiên | Bãi thải đá cao 120 đến 270 m, đá chiếm trên 90%, đất dưới 10%; moong sâu | Hạ độ cao, cắt tầng, đắp đê chắn, đào mương thoát nước, rồi trồng theo lứa | Bãi thải Chính Bắc: cắt tầng rồi trồng cỏ, khoảng 85% cỏ sống sau chín tháng | Trồng cây gỗ thẳng lên sườn đá chưa cắt tầng |
| Bauxite | Mặt bằng trũng; mất lớp đất màu nếu không bóc riêng từ đầu | Bóc đất màu để riêng, khai thác đến đâu trả đất đến đấy, trồng lại | Lâm Đồng: 58,71 ha hoàn thổ sau bốn năm, keo xen thông 1.660 cây mỗi ha | Hoàn thổ bằng một loài cây gỗ rễ cạn |
| Titan ven biển | Hố cát sâu, đồi cát nhân tạo, không đất màu, không nước ngọt | San lấp, tạo bờ thoải, giữ ẩm, trồng cây chịu cát | Thiện Ái, Bình Thuận: bờ thoải 35 độ, trồng dương trên nửa diện tích | Dương héo vì nắng và thiếu ẩm; cát sạt tràn đường |
| Đá xây dựng | Moong sâu vách đứng, thành hồ khi mưa | Cạy đá om, xây tường chắn, thoát nước hoặc chủ động làm hồ và rào lại | Bà Rịa: hồ 20 ha sâu tới 60 m chưa rào, hai người chết đuối năm 2023 | Bỏ dở sau khi hết phép |
Nguồn: (Trần Miên, 2012; Lưu Văn Thực và Đoàn Văn Thanh, 2018; VUSTA, 2010; Báo Thanh Niên, 2018; Thái Khoa, 2013; Hoàng Nhị, 2023).
Hãy đọc bảng theo cột “thứ còn lại”. Mỏ than để lại quá nhiều đá, bauxite và titan để lại quá ít đất, mỏ đá để lại một cái hố. Ba tình huống ấy không thể chữa bằng cùng một hạng mục mang tên “trồng cây”, và đó là lý do phần lớn phương án viết chung chung đều hỏng ở khâu làm thật.
Bãi thải than: sửa hình dạng, dẫn nước, rồi mới phủ xanh
Trên bãi thải than, cây là bước cuối; góc dốc và đường nước là hai bước đầu.
Bãi thải mỏ than lộ thiên ở Quảng Ninh phổ biến cao 120 đến 270 m, sườn nghiêng 28 đến 35 độ (Lưu Văn Thực và Đoàn Văn Thanh, 2018). Vật liệu trong đó đá chiếm trên 90%, đất dưới 10%, chua và nghèo dinh dưỡng; ngày nắng, nhiệt độ trên bề mặt bãi lên tới 39,8 độ C (Trần Miên, 2012). Một cái sườn như thế trước hết là bài toán cơ học, sau mới là bài toán cây.
Ngành than làm theo trình tự. Hạ độ cao và cắt bãi thành tầng cao 25 đến 50 m, mặt tầng rộng 10 đến 20 m; mép mỗi tầng đắp đê chắn rộng 7 đến 10 m, cao 2 đến 5 m; chân tầng và chân bãi đào mương thoát nước bằng đất hoặc bê tông (Trần Miên, 2012). Góc sườn muốn đưa về 32 độ trở xuống, nhưng thực tế thường chỉ giữ được 36 đến 38 độ (Trần Miên, 2012). Nghĩa là ngay cả khi làm đúng, sườn vẫn dốc hơn mục tiêu, và lớp phủ trên sườn phải chịu được độ dốc ấy.
Chính Bắc là ví dụ đầy đủ nhất chúng tôi tra được. Bãi thải của một công ty than ở Quảng Ninh được hạ độ cao, cắt thành các phân tầng, rồi mới trồng cỏ Vetiver trên sườn phía tây của các tầng. Dự án rộng 10,21 ha, đã trồng 6,8 ha; sau chín tháng cỏ cao 1 đến 1,5 m, rễ ăn sâu gần 80 cm, tỷ lệ sống khoảng 85% (VUSTA, 2010). Cắt tầng trước, trồng sau, đó là thứ tự.
Sau cỏ mới đến cây. Tài liệu ngành than chia hai bước: bước một trồng cây họ đậu trên mặt bằng và cỏ trên sườn dốc; bước hai, khi đất đã cải thiện, mới trồng cây thân gỗ như thông, keo, phi lao (Trần Miên, 2012). Để bãi tự phục hồi thì chậm hơn nhiều: 1 đến 5 năm đầu chỉ có cỏ, 5 đến 10 năm mới có cây bụi, 20 đến 30 năm mới xuất hiện cây gỗ nhỏ (Trần Miên, 2012). Chọn loài cho từng lứa, chúng tôi đã viết ở bài trồng cây trên bãi thải mỏ.
Cỏ Vetiver đứng ở đâu trong chuỗi này?
Ở lứa một, trên sườn. Tài liệu ngành ghi cỏ Vetiver được trồng thử trên bãi thải Hồng Thái và Chính Bắc từ tháng 10 năm 2007, thích ứng được với điều kiện khắc nghiệt của bãi thải và giữ ổn định sườn bãi tốt (Trần Miên, 2012). Cơ chế là cỏ giữ chặt lớp mặt còn rời trước, để các loài khác định cư dần vào khoảng đất giữa hai hàng (TVNI, 2002, tr. 518). Hàng cỏ đặt ở đâu trên sườn tầng và cách nhau bao nhiêu, bài ổn định bờ moong khai thác mỏ đã trình bày.
Có một điều bất lợi mà chính tài liệu ngành than ghi lại: tại Chính Bắc, những khu phủ thảm bẹ xơ dừa lên cỏ mới trồng thì cỏ đều bị chết (Trần Miên, 2012). Phủ gốc là kỹ thuật tốt ở nhiều nơi, nhưng trên bãi thải than nóng, thảm phủ kín lại thành cái bẫy nhiệt. Kinh nghiệm cấp giống của chúng tôi cho những sườn như vậy là trồng cụm 3 tép thay vì tép đơn: trên nền đá không tưới được, giá giống là khoản rẻ nhất trong hạng mục nếu so với công trồng và công chăm, nên không nên tiết kiệm ở đó.
Bauxite và titan: giữ được đất màu và nước, hay mất cả hai
Chỗ nào bóc lớp đất màu để riêng rồi trả lại thì cây sống; chỗ nào san cát trần rồi cắm cây thì cây chết.
Bauxite ở Tây Nguyên nằm ngay dưới lớp đất đỏ, nên hoàn thổ ở đây là bài toán giữ đất hơn là giữ dốc. Mỏ bauxite Lâm Đồng làm theo cách “cuốn chiếu”: khai thác đến đâu hoàn thổ đến đấy, lớp đất màu bóc ra khi mở vỉa được dùng để san gạt hoàn thổ. Sau bốn năm, mỏ đã hoàn thổ hơn 58,71 ha trên khoảng 200 ha đã khai thác, trong đó 56,55 ha trồng keo xen thông với mật độ 1.660 cây mỗi ha; keo được chọn sau khi thử chè, cà phê, điều (Báo Thanh Niên, 2018).
Khu mỏ ấy rộng khoảng 1.700 ha và khai thác dần trong 29 năm (Báo Thanh Niên, 2018), nên cuốn chiếu là cách duy nhất để không có 1.700 ha đất trống cùng lúc.
Nhưng keo không phải câu trả lời cuối. Sau khai thác bauxite ở Nhân Cơ, khoảng 310 ha được hoàn nguyên bằng cây keo, và giới lâm nghiệp nhận xét keo có bộ rễ cạn, gỗ dễ phân huỷ, không giữ đất và không phòng hộ được như rừng tự nhiên (Tạp chí Kinh tế Sài Gòn, 2023). Cùng bài báo dẫn lại số liệu bão số 9 năm 2020 ở Quảng Ngãi: 190.000 trong 250.000 ha rừng trồng bị hư hại, phần lớn là keo (Tạp chí Kinh tế Sài Gòn, 2023). Hoàn thổ bằng một loài cây gỗ là hoàn thổ chưa xong.
Titan ven biển là thái cực ngược lại: sau khai thác không còn đất màu, chỉ còn cát, hố sâu và đồi cát nhân tạo. Ở vùng mỏ Thiện Ái (Bình Thuận), một doanh nghiệp tạo bờ thoải khoảng 35 độ rồi trồng dương trên nửa diện tích bên dưới, nhưng nắng khô đã làm không ít thân dương khô héo; trong một đợt mưa bão, đồi cát sạt tràn qua kè chắn, làm tắc đường tỉnh 716 một ngày (Thái Khoa, 2013).
Ví dụ này đã hơn mười năm, và chúng tôi dùng nó để chỉ ra một kiểu hỏng, không để tả hiện trạng hôm nay: cắm cây lên cát trần mà không có gì giữ ẩm và giữ cát.
Đặt hai ví dụ cạnh nhau, ta thấy điều gì? Ở Lâm Đồng, lớp đất màu được để riêng từ đầu; ở Thiện Ái, không có lớp đất màu nào để trả lại. Cây trồng sau đó chỉ tô đậm sự khác biệt ấy, không xoá được nó.
Hoàn thổ mỏ hay hỏng ở đâu, và tránh thế nào?
Ba lỗi lặp lại ở cả bốn loại mỏ: để hoàn thổ đến cuối, đánh mất lớp đất màu, và trồng cây gỗ lên nền chưa ổn định.
Lỗi thứ nhất là để đến cuối. Một mỏ đá ở Bà Rịa – Vũng Tàu có giấy phép từ tháng 8 năm 1998 đến tháng 8 năm 2020 và ngừng khai thác năm 2022 (Hoàng Nhị, 2023). Moong để lại một hồ nước khoảng 20 ha, sâu từ dưới 1 m đến 60 m tuỳ mùa, không rào; tháng 2 và tháng 3 năm 2023 hai người chết đuối ở đó, và tỉnh phải ra văn bản yêu cầu cải tạo 36 ha (Hoàng Nhị, 2023).
Hoàn thổ để đến khi hết phép thì không còn máy móc, không còn người, và không còn tiền ngoài khoản ký quỹ. Khuyến nghị đã có từ lâu: chia đất mỏ thành các khu, khai thác liên hoàn từng khu rồi hoàn thổ càng nhanh càng tốt (Minh Anh, 2021). Lâm Đồng làm được là nhờ đúng cách này.
Lỗi thứ hai là mất đất màu. Trên bãi thải than, đất chỉ chiếm dưới 10% vật liệu (Trần Miên, 2012); trên cát titan, gần như bằng không. Tài liệu ngành than khuyên tăng lượng đất bón lót ban đầu khi trồng trên sườn chủ yếu là đá, để cây có nguồn dinh dưỡng lâu dài (Trần Miên, 2012). Khối đất ấy phải có trong bảng khối lượng từ đầu. Bóc phủ mà không để riêng lớp đất mặt thì về sau phải mua đất chở về, và thường không ai chở.
Lỗi thứ ba là trồng cây gỗ lên nền chưa ổn định. Sườn chưa cắt tầng thì một trận mưa lớn cuốn cả hố lẫn cây; nền chưa có mùn thì cây gỗ đứng đó nhiều năm không lớn. Thứ tự đúng đã nêu ở trên: hình dạng, nước, cỏ, rồi mới đến cây.
Vậy trước khi đổ thải hoặc bóc phủ, chủ mỏ phải quyết những gì? Chúng tôi gom lại thành năm việc:
- Đất mặt bóc ra để ở đâu, bao nhiêu khối, ai trông coi.
- Bãi thải cắt tầng theo thông số nào, và nước từ mỗi tầng chảy về đâu.
- Từng khu khai thác xong lúc nào thì hoàn thổ ngay khu đó, không dồn về cuối.
- Mặt bằng sau hoàn thổ dùng làm gì: rừng, cây công nghiệp, cây ngắn ngày (Minh Anh, 2021), hay hồ sinh thái và công viên địa chất như đề xuất cho vùng than Hòn Gai, Cẩm Phả (Báo Nông nghiệp và Môi trường, 2025).
- Lứa cây đầu là loài gì, trồng vào tháng nào, ai tưới và ai dặm trong ba tháng đầu.
Việc cuối cùng là chỗ OlaFarm góp được. Ngành than đã phủ xanh trên 2.400 ha bãi thải và riêng năm 2026 dự kiến trồng thêm khoảng 250 ha (Phạm Tăng, 2026), nghĩa là mỗi năm có hàng trăm hecta cần lứa cây đầu. Với cỏ Vetiver, chúng tôi khai thác và gửi giống trong 24 đến 48 giờ sau khi chốt đơn, đóng bao 1.000 tép, giao theo từng mẻ đủ trồng hai đến bốn tuần để bám lịch trồng của mỏ; giống chưa trồng ngay thì giâm trong nước hoặc cát ẩm, dùng dần trong vòng một tháng.
Tóm lại, hoàn thổ mỏ là trọn một chuỗi việc của chủ mỏ, từ lúc bóc lớp đất phủ đến khi lứa cây cuối đứng được; hạng mục trồng cây ở trang cuối phương án chỉ là bước sau cùng của chuỗi ấy. Than, bauxite, titan và đá cần bốn cách hoàn thổ khác nhau, nhưng ba lỗi thì giống nhau: để đến cuối, mất đất màu, và trồng cây gỗ lên nền chưa ổn định. Mỏ nào tránh được ba lỗi đó ngay từ ngày đổ thải thì phần cây về sau chỉ còn là việc chọn loài và chọn tháng.
Nếu bạn đang chuẩn bị hoàn thổ mỏ và đã tới phần lứa cây đầu, hãy gửi cho OlaFarm ảnh hiện trạng sườn và mặt bằng cùng diện tích từng vị trí. Chúng tôi tư vấn dòng giống, mật độ theo từng vị trí và lịch giao theo mẻ, rồi gửi báo giá theo khối lượng thực tế của dự án.
Câu hỏi thường gặp
Hoàn thổ mỏ là gì?
Là việc trả lại mặt đất sau khi khai thác khoáng sản: san gạt hoặc đắp lại địa hình, làm đường thoát nước, phủ lớp đất màu và trồng cây, để khu vực đã khai thác trở về trạng thái an toàn và dùng được. Đây là cách gọi của người làm mỏ; hồ sơ pháp lý gọi cùng việc này là cải tạo, phục hồi môi trường (Nghị định 08/2022/NĐ-CP).
Hoàn thổ mỏ có phải là cải tạo, phục hồi môi trường không?
Phải. Hai tên gọi chỉ cùng một chuỗi việc: “hoàn thổ” là chữ dùng ngoài hiện trường và trên báo, “cải tạo, phục hồi môi trường” là tên trong phương án, trong ký quỹ và trong đề án đóng cửa mỏ (Nghị định 08/2022/NĐ-CP; Luật Địa chất và Khoáng sản 2024). Khi tra văn bản, bạn hãy tìm theo tên thứ hai.
Hoàn thổ cuốn chiếu là gì?
Là khai thác đến đâu hoàn thổ đến đấy: chia mỏ thành từng khu, bóc lớp đất màu của khu đang khai thác để riêng, lấy quặng xong thì trả đất màu về và trồng cây ngay, trong khi máy móc chuyển sang khu kế tiếp. Mỏ bauxite Lâm Đồng làm theo cách này và sau bốn năm đã hoàn thổ hơn 58,71 ha (Báo Thanh Niên, 2018).
Hoàn thổ mỏ nên trồng cây gì?
Tuỳ nền còn lại, và nên đi theo lứa. Trên bãi thải than, ngành than trồng cỏ trên sườn và cây họ đậu trên mặt bằng trước, khi đất đã cải thiện mới đến thông, keo, phi lao (Trần Miên, 2012). Trên đất bauxite đã trả đất màu, keo được chọn sau khi thử chè, cà phê, điều (Báo Thanh Niên, 2018), nhưng keo rễ cạn và không phòng hộ được như rừng tự nhiên (Tạp chí Kinh tế Sài Gòn, 2023). Không có loài nào đúng cho mọi mỏ.
Moong mỏ đá để thành hồ có được coi là hoàn thổ không?
Chỉ khi hồ là một phương án được chủ động thiết kế: bờ được cạy đá om và làm thoải, có tường chắn, có rào, có mục đích dùng nước rõ ràng. Một moong hết phép rồi tự ngập nước, sâu tới 60 m và không rào như trường hợp ở Bà Rịa – Vũng Tàu năm 2023, là hoàn thổ bỏ dở (Hoàng Nhị, 2023).
Cỏ Vetiver đứng ở đâu trong hoàn thổ mỏ?
Ở lứa cây đầu tiên, trên sườn tầng thải và bờ moong, với việc giữ lớp mặt còn rời khỏi xói và tạo chỗ cho loài khác định cư (TVNI, 2002, tr. 518). Ngành than trong nước đã trồng thử từ năm 2007 và ghi nhận cỏ giữ ổn định sườn bãi tốt (Trần Miên, 2012). Cỏ không thay cây gỗ trong hồ sơ hoàn thổ; nó mở đường cho lứa sau.
Tài liệu tham khảo
- Báo Nông nghiệp và Môi trường (2025, 12 tháng 9). Đóng cửa mỏ khoáng sản (Bài 3): Tái cấu trúc kinh tế – môi trường vùng khai thác. Báo Nông nghiệp và Môi trường. https://nongnghiepmoitruong.vn/dong-cua-mo-khoang-san-bai-3-tai-cau-truc-kinh-te-moi-truong-vung-khai-thac-d772165.html
- Báo Thanh Niên (2018, 13 tháng 4). Hơn 55 ha đất hoàn thổ dự án bauxite nhôm Lâm Đồng đã trồng cây xanh. Báo Thanh Niên. https://thanhnien.vn/hon-55-ha-dat-hoan-tho-du-an-bauxite-nhom-lam-dong-da-trong-cay-xanh-185748760.htm
- Chính phủ (2022). Nghị định 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. https://www.luatmoitruong.vn/nghi-dinh-08-2022-nd-cp
- Hoàng Nhị (2023, 29 tháng 9). Cần sớm cải tạo, phục hồi môi trường mỏ đá, bảo đảm an toàn cho người dân. Thông tấn xã Việt Nam, chuyên trang Chính sách và Cuộc sống. https://chinhsachcuocsong.vnanet.vn/can-som-cai-tao-phuc-hoi-moi-truong-mo-da-bao-dam-an-toan-cho-nguoi-dan/25351.html
- Lưu Văn Thực và Đoàn Văn Thanh (2018, 11 tháng 12). Các giải pháp công nghệ đổ thải hợp lý đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường sinh thái đối với các mỏ than khoáng sản Việt Nam. Tạp chí Điện tử Công nghiệp môi trường. https://congnghiepmoitruong.vn/cac-giai-phap-cong-nghe-do-thai-hop-ly-dap-ung-yeu-cau-bao-ve-moi-truong-sinh-thai-doi-voi-cac-mo-than-khoang-san-viet-nam-5586.html
- Minh Anh (2021, 25 tháng 7). Hoàn thổ sau khai thác khoáng sản tại Việt Nam (Bài 3): Giải pháp phục hồi môi trường. Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống. https://moitruong.net.vn/hoan-tho-sau-khai-thac-khoang-san-tai-viet-nam-bai-3-giai-phap-phuc-hoi-moi-truong-8177.html
- Phạm Tăng (2026, 28 tháng 2). TKV phát động Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ Xuân Bính Ngọ 2026. Báo Quảng Ninh điện tử. https://baoquangninh.vn/tkv-phat-dong-tet-trong-cay-doi-doi-nho-on-bac-ho-xuan-binh-ngo-2026-3397888.html
- Quốc hội (2024). Luật Địa chất và Khoáng sản số 54/2024/QH15. https://dcks.mae.gov.vn/luat-dia-chat-va-khoang-san-so-542024qh15-hieu-luc-thi-hanh-tu-ngay-0172025-4132.htm
- Tạp chí Kinh tế Sài Gòn (2023, 10 tháng 3). Khai thác khoáng sản: không thể bỏ qua “bài học cây keo”. Tạp chí Kinh tế Sài Gòn. https://thesaigontimes.vn/khai-thac-khoang-san-khong-the-bo-qua-bai-hoc-cay-keo/
- Thái Khoa (2013, 29 tháng 7). Doanh nghiệp khai thác, chế biến titan: Vùng mỏ Thiện Ái – hoàn thổ đến đâu? Báo Sài Gòn Giải Phóng. https://www.sggp.org.vn/doanh-nghiep-khai-thac-che-bien-titan-vung-mo-thien-ai-hoan-tho-den-dau-post152014.html
- The Vetiver Network International (2002). TVNI Newsletters 1990–2002. The Vetiver Network International.
- Trần Miên (2012, 30 tháng 5). Cải tạo, phục hồi môi trường bãi thải mỏ than trong điều kiện Việt Nam. Tạp chí Năng lượng Việt Nam. https://nangluongvietnam.vn/cai-tao-phuc-hoi-moi-truong-bai-thai-mo-than-trong-dieu-kien-viet-nam-1128.html
- VUSTA (2010, 22 tháng 2). Kết quả bước đầu trong việc trồng cỏ vetiver tại bãi thải Chính Bắc Công ty cổ phần than Núi Béo – TKV. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. https://vusta.vn/ket-qua-buoc-dau-trong-viec-trong-co-vetiver-tai-bai-thai-chinh-bac-cong-ty-co-phan-than-nui-beo-tkv-p72594.html
OlaFarm là đơn vị cung cấp giống cỏ Vetiver được liệt kê trên danh bạ chính thức các nhà cung cấp giống cỏ Vetiver của Mạng lưới Vetiver Quốc tế (TVNI), mục Việt Nam (nguồn: Global Vetiver Grass Plant Suppliers). Nếu bạn cần mua giống cỏ Vetiver hoặc tư vấn thêm về giống cỏ này, hãy liên hệ OlaFarm để được trợ giúp.
Đọc tiếp
- → Giống cỏ Vetiver phục hồi môi trường mỏ: cung cấp cho dự án khai khoáng
- → Trồng cây trên bãi thải mỏ: chọn loài nào cho từng lứa phục hồi
- → Chống sạt lở bãi thải mỏ: nguyên nhân trượt lở và biện pháp phòng ngừa
ThS. Phạm Thị Nhàn
Quản lý OlaFarm — Thạc sĩ Công nghệ sinh học
Trực tiếp phụ trách chọn lọc và khảo nghiệm dòng giống HB06 từ năm 2016; đồng hành cùng ~600 dự án trồng Vetiver chống sạt lở, xử lý môi trường và nông nghiệp bền vững trên ~30 tỉnh/thành. Xem hồ sơ chuyên môn →
