Trang chủ › ESG & phát triển bền vững › Trồng cỏ Vetiver gắn với SDG: các mục tiêu phát triển bền vững liên quan và bằng chứng đo được
Trồng cỏ Vetiver gắn với SDG: các mục tiêu phát triển bền vững liên quan và bằng chứng đo được
Tóm tắt
Các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG) là 17 mục tiêu với 169 chỉ tiêu mà Liên Hợp Quốc thông qua năm 2015 cho giai đoạn đến năm 2030. Khi nói về việc trồng cỏ Vetiver gắn với SDG, người ta thường kể tới bảy mục tiêu, nhưng mức đóng góp đo được ở mỗi mục tiêu rất khác nhau. Bài viết này trình bày các chỉ tiêu SDG mà cỏ Vetiver có bằng chứng rõ, những mục tiêu chỉ gắn lỏng, và cách ghi đóng góp này vào hồ sơ dự án.

Hàng cỏ Vetiver trên mái taluy hay trên ruộng dốc đóng góp vào những Mục tiêu Phát triển Bền vững nào? Khi viết báo cáo dự án, ghi đóng góp đó thế nào để người thẩm định thấy có căn cứ, không bị xem là nói quá?
Trong bài viết này, OlaFarm sẽ giúp bạn đối chiếu cỏ Vetiver với từng chỉ tiêu SDG cụ thể, kèm con số đo được ở mỗi chỗ và chỗ con số còn thiếu. Bài viết cũng hướng đến việc giúp bạn chọn đúng chỉ tiêu, đúng chỉ số để đưa vào hồ sơ của một dự án có trồng cỏ Vetiver.
Nội dung bài
SDG là gì và Việt Nam theo dõi các mục tiêu này ra sao?
SDG (Sustainable Development Goals) là bộ 17 mục tiêu và 169 chỉ tiêu trong Chương trình nghị sự 2030 mà Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua ngày 25/9/2015 (Liên Hợp Quốc).
Có ba tầng chữ cần phân biệt. Mục tiêu (goal) là tầng rộng, ví dụ SDG 15 “Sự sống trên đất liền”. Chỉ tiêu (target) là tầng cụ thể có mốc thời gian, ví dụ chỉ tiêu 15.3 về chống sa mạc hoá và phục hồi đất thoái hoá đến năm 2030. Chỉ số (indicator) là con số dùng để đo chỉ tiêu, ví dụ tỷ lệ diện tích đất bị thoái hoá trên tổng diện tích. Một hồ sơ dự án tốt ghi đóng góp ở tầng chỉ tiêu và đo bằng chỉ số, không dừng ở tầng mục tiêu.
Ở Việt Nam, lộ trình thực hiện hiện hành được ban hành năm 2023, gồm 17 mục tiêu và 117 chỉ tiêu, mỗi mục tiêu có một cơ quan chủ trì theo dõi (Quyết định 841/QĐ-TTg). Dự án dùng vốn nhà nước hay vốn tài trợ quốc tế thường được yêu cầu nêu mình đóng góp vào chỉ tiêu nào trong bộ này.
Cỏ Vetiver (Chrysopogon zizanioides) là loài cỏ sống lâu năm, mọc thành khóm, rễ chùm đâm gần như thẳng đứng dài 100 đến 300 cm sau 12 tháng; dòng giống dùng trong công trình như HB06 không kết hạt nên không tự lan ra ngoài chỗ trồng (TCCS 76:2026/HBVN). Trồng thành hàng dày theo đường đồng mức, khóm nọ sát khóm kia, nó tạo thành một hàng rào sống giữ đất và làm chậm dòng nước. Hầu hết đóng góp SDG của loài cỏ này đều xuất phát từ hai việc đó.
Trồng cỏ Vetiver gắn với SDG: chỉ tiêu nào có bằng chứng đo được?
Bốn nhóm chỉ tiêu có số đo cụ thể: phục hồi đất, sản xuất nông nghiệp bền vững, hạ tầng chống chịu, và chất lượng nước.
Mạng lưới Vetiver Quốc tế (TVNI) gắn công nghệ cỏ Vetiver với bảy mục tiêu là SDG 1, 2, 5, 6, 9, 13 và 15 (TVNI, n.d.). Đó là cách một tổ chức quảng bá công nghệ nhìn sản phẩm của mình. Người lập hồ sơ cần đi tiếp một bước: tìm đúng chỉ tiêu và số đo đứng sau từng mục tiêu.
| Chỉ tiêu SDG | Hàng cỏ làm gì | Số đo đã công bố |
|---|---|---|
| 15.3 Phục hồi đất thoái hoá | Giữ đất mặt, chặn rãnh xói | Giảm xói khoảng 85% ở mưa gần 105 mm/h, khoảng 66% ở 130 mm/h |
| 2.4 Sản xuất lương thực bền vững, cải thiện chất lượng đất | Hàng cỏ đồng mức trên ruộng dốc giữ đất và nước | Đất mất 21,5 t/ha so với 45,4 t/ha ở ruộng đối chứng, Ethiopia, 3 năm |
| 9.1 Hạ tầng bền vững, có khả năng chống chịu | Giữ mái taluy đường, đê, kênh | Rễ chịu kéo 40 đến 120 MPa; có mã định mức riêng trong hệ thống định mức xây dựng |
| 6.3 Cải thiện chất lượng nước | Bậc lọc hoàn thiện sau hệ xử lý, vùng đệm ven nguồn nước | Có tiêu chuẩn thiết kế riêng; không thay hệ xử lý đạt quy chuẩn |
Nguồn: TVNI (TVNI, n.d.); Assaye và cộng sự (Assaye và cộng sự, 2025); Thông tư 38/2026/TT-BXD (Thông tư 38/2026/TT-BXD); tiêu chuẩn xử lý nước thải của TVNI (TVNI, GUIDE-TERTIARY-TREATMENT-OF-EFFLUENT v2, 2026).

Mỗi dòng trong bảng có một điều kiện đi kèm. Với chỉ tiêu 15.3, mức giảm xói tụt từ khoảng 85% xuống khoảng 66% khi cường độ mưa tăng từ 105 lên 130 mm mỗi giờ (TVNI, n.d.), nên vùng mưa cực đoan không được kỳ vọng hàng cỏ làm một mình. Với chỉ tiêu 2.4, cùng nghiên cứu ở Ethiopia cho thấy bờ đất giữ đất tốt hơn, đất mất chỉ 4,5 t/ha (Assaye và cộng sự, 2025); hàng cỏ đứng giữa, rẻ và dễ làm hơn bờ đất nhưng không giữ được nhiều bằng.
Với chỉ tiêu 9.1, việc trồng cỏ Vetiver gia cố mái taluy đã có mã định mức AL.18100 trong định mức dự toán xây dựng (Thông tư 38/2026/TT-BXD). Điều này quan trọng với người lập hồ sơ: hạng mục có định mức thì có đơn giá, có khối lượng, và có thể kiểm đếm khi nghiệm thu.
Với chỉ tiêu 6.3, cỏ Vetiver đúng vai khi là bậc hoàn thiện đứng sau một hệ xử lý (TVNI, GUIDE-TERTIARY-TREATMENT-OF-EFFLUENT v2, 2026). Trồng cỏ trong mương nước thải thô không đưa nước đạt quy chuẩn xả, dù cỏ đứng một mình hay kết hợp (TVNI, GUIDE-RAW-SEWAGE-DRAINS v1.0, 2026, tr. 3).
Mục tiêu SDG nào cỏ Vetiver chỉ gắn lỏng?
Ba mục tiêu còn lại trong danh sách của TVNI là SDG 1, SDG 5 và SDG 13, và ở cả ba, phần đóng góp phụ thuộc cách tổ chức dự án nhiều hơn phụ thuộc cây cỏ.
SDG 1 (xoá nghèo) và SDG 5 (bình đẳng giới) được TVNI gắn qua việc làm xanh, năng suất tăng và các mô hình doanh nghiệp cộng đồng có phụ nữ tham gia (TVNI, n.d.). Đó là kết quả của cách tổ chức: ai nhân giống, ai được trả công trồng và chăm, ai bán lá cắt. Cùng một hàng cỏ, dự án thuê lao động địa phương và mở vườn ươm tại xã thì ghi được đóng góp này, dự án mua trọn giống từ nơi khác và giao khoán cho một đội ngoài thì không.
SDG 13 (hành động vì khí hậu) có hai vế. Vế thích ứng, chỉ tiêu 13.1 về tăng khả năng chống chịu với thiên tai liên quan khí hậu, có căn cứ khá rõ qua các số đo giữ đất và giảm dòng chảy ở trên. Vế giảm nhẹ qua hấp thụ carbon thì nhỏ: mốc phòng thủ được là khoảng 1 tấn carbon hữu cơ ổn định mỗi hecta trồng kín mỗi năm (TVNI, n.d.). Bài tín chỉ carbon cỏ Vetiver cho thấy phần này chưa đủ làm lý do chính để trồng.
Có một điểm đánh đổi nên ghi trung thực trong hồ sơ. Hàng cỏ cũng dùng nước, khoảng 31 đến 34 mm mỗi mùa ở các ô thí nghiệm tại Thái Lan (TVNI, n.d.). Ở vùng khô hạn, con số này cần được đặt cạnh phần nước mà hàng cỏ giữ lại cho đất.
Ghi đóng góp SDG của cỏ Vetiver vào hồ sơ dự án thế nào?
Ghi ở tầng chỉ tiêu, đo bằng chỉ số của chính dự án, và tách số liệu nước ngoài ra khỏi số liệu tại công trình.
OlaFarm khuyến nghị ba nguyên tắc khi bạn soạn phần SDG cho một dự án có trồng cỏ Vetiver:
(a) Chọn một đến ba chỉ tiêu mà hạng mục cỏ đóng góp trực tiếp, thay vì liệt kê cả bảy mục tiêu. Hồ sơ càng gắn nhiều mục tiêu thì người thẩm định càng hỏi nhiều câu.
(b) Mỗi chỉ tiêu đi với một chỉ số đếm được tại công trình: diện tích mái được phủ, chiều dài hàng cỏ, số bầu giống đã trồng, tỷ lệ sống sau nghiệm thu. Đây là những con số dự án tự có, không phải mượn.
(c) Ghi rõ số nào là số nước ngoài. Các mức giảm xói, giảm dòng chảy hay hấp thụ carbon ở trên đo ở Ethiopia, Ấn Độ, Thái Lan; chưa có bộ số đo tương ứng trên đất Việt Nam cho mọi chỉ tiêu.
Lấy một ví dụ giả định cho nguyên tắc (b), các con số đặt ra cho tròn. Một dự án đường giao thông có 5.000 m² mái taluy dương cần trồng cỏ. Định mức AL.18111 cho taluy dương tính 792 bầu cỏ Vetiver trên mỗi 100 m², với hàng cách hàng 1 đến 1,3 m (Thông tư 38/2026/TT-BXD). Số bầu cần cho hạng mục là:
Số bầu = 5.000 m² ÷ 100 m² × 792 bầu = 39.600 bầu
Trong đó 5.000 m² là diện tích mái của ví dụ, 100 m² là đơn vị tính của định mức, 792 là số bầu trên một đơn vị định mức. Dòng ghi vào hồ sơ khi đó có thể là: “chỉ tiêu 9.1, 5.000 m² mái taluy được phủ hàng cỏ, 39.600 bầu giống, tỷ lệ sống theo biên bản nghiệm thu”. Mỗi chữ trong dòng đó đều có chứng từ đứng sau.

Nếu bạn đang soạn phần phát triển bền vững cho một dự án có hạng mục cỏ Vetiver và cần con số khối lượng giống, quy cách và chứng từ để ghi vào hồ sơ, OlaFarm sẵn lòng tính số lượng theo diện tích và định mức của bạn, kèm bộ chứng từ của lô giống. Bạn có thể gửi diện tích từng hạng mục qua trang liên hệ hoặc gửi yêu cầu báo giá.

Tóm lại, trồng cỏ Vetiver gắn với SDG có căn cứ rõ ở bốn chỉ tiêu: phục hồi đất thoái hoá (15.3), sản xuất nông nghiệp bền vững (2.4), hạ tầng chống chịu (9.1) và chất lượng nước khi cỏ đứng đúng vai bậc hoàn thiện (6.3). Đóng góp vào xoá nghèo và bình đẳng giới phụ thuộc cách tổ chức dự án, còn phần hấp thụ carbon là lợi ích đi kèm nhỏ. Hồ sơ đáng tin là hồ sơ chọn ít chỉ tiêu, đo bằng chỉ số của chính công trình, và ghi rõ số liệu nào đến từ nước ngoài.
Vị trí của cỏ Vetiver trong bức tranh phát triển bền vững rộng hơn được trình bày ở trang cỏ Vetiver và phát triển bền vững.
Câu hỏi thường gặp
Trồng cỏ Vetiver gắn với SDG ở những mục tiêu nào?
Mạng lưới Vetiver Quốc tế gắn cỏ Vetiver với bảy mục tiêu: SDG 1, 2, 5, 6, 9, 13 và 15. Bốn chỉ tiêu có số đo rõ là 15.3 về phục hồi đất, 2.4 về nông nghiệp bền vững, 9.1 về hạ tầng chống chịu và 6.3 về chất lượng nước. Các mục tiêu còn lại phụ thuộc cách tổ chức dự án.
Dự án của tôi trồng cỏ Vetiver chống sạt lở thì nên ghi vào chỉ tiêu SDG nào?
Chỉ tiêu 9.1 về hạ tầng bền vững và có khả năng chống chịu là chỗ phù hợp, kèm chỉ tiêu 13.1 về tăng khả năng chống chịu với thiên tai liên quan khí hậu. Chỉ số nên dùng là diện tích mái được phủ, chiều dài hàng cỏ và tỷ lệ sống theo biên bản nghiệm thu.
Tôi có thể ghi lượng carbon hàng cỏ hấp thụ vào báo cáo SDG 13 không?
Ghi được, với điều kiện nêu rõ đó là ước tính theo mốc khoảng 1 tấn carbon ổn định mỗi hecta trồng kín mỗi năm của TVNI và là số liệu nước ngoài. Hàng cỏ trên công trình chỉ chiếm một phần diện tích, nên con số phải tính theo diện tích cỏ thật, không theo diện tích toàn dự án.
Việt Nam đã có số đo nào về cỏ Vetiver và SDG chưa?
Có số khối lượng và đơn giá trong hệ thống định mức xây dựng của Việt Nam, nhưng các số đo về mức giảm xói, giảm dòng chảy và hấp thụ carbon dùng trong bài đều đo ở nước ngoài. Dự án nào quan trắc được tại công trình của mình sẽ có một bộ số liệu có giá trị lâu dài.
Tài liệu tham khảo
- Assaye, Y., Desta, G., Molla, E. và Adimassu, Z. (2025). Effects of land management practices on runoff and soil and nutrient losses in the rainfed agroecosystem of the Beles River Basin, Ethiopia. International Journal of Sediment Research, 40(4), 651–665. https://doi.org/10.1016/j.ijsrc.2025.03.002
- Bộ Xây dựng (2026). Thông tư 38/2026/TT-BXD ngày 26/6/2026 ban hành định mức xây dựng. https://luatvietnam.vn/xay-dung/thong-tu-38-2026-tt-bxd-dinh-muc-xay-dung-moi-nhat-tu-bo-xay-dung-438889-d1.html
- Liên Hợp Quốc (2015). Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development (Nghị quyết A/RES/70/1 ngày 25/9/2015). https://sdgs.un.org/2030agenda
- OlaFarm (2026). TCCS 76:2026/HBVN Giống cỏ Vetiver HB06 — Tiêu chuẩn cơ sở. Tiêu chuẩn cơ sở tự công bố.
- The Vetiver Network International (n.d.). Other Uses and Benefits — Carbon sequestration. https://vetiver.org/vetiver-system-applications/other-uses/carbon-sequestration/
- The Vetiver Network International (n.d.). What is Vetiver Grass Technology? https://vetiver.org/vetiver-grass-technology/vetiver-grass-a-climate-smart-technology/
- The Vetiver Network International (TVNI). (2026). Tertiary Treatment of Residential and Institutional Wastewater (GUIDE-TERTIARY-TREATMENT-OF-EFFLUENT), v2, ngày 21/09/2026. Trong: VGT Global Design Standards and Guides. https://vetiver.org/vetiver-grass-technology/design-standards/
- The Vetiver Network International (TVNI). (2026). Vetiver in Open Drains Carrying Untreated Sewage (GUIDE-RAW-SEWAGE-DRAINS), v1.0, tháng 9/2026. Trong: VGT Global Design Standards and Guides. https://vetiver.org/vetiver-grass-technology/design-standards/
- Thủ tướng Chính phủ (2023). Quyết định 841/QĐ-TTg ngày 14/7/2023 ban hành Lộ trình thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững Việt Nam đến năm 2030. https://english.luatvietnam.vn/chinh-sach/decision-841-qd-ttg-2023-roadmap-for-vietnams-sustainable-development-goals-by-2030-259364-d1.html
OlaFarm là đơn vị cung cấp giống cỏ Vetiver được liệt kê trên danh bạ chính thức các nhà cung cấp giống cỏ Vetiver của Mạng lưới Vetiver Quốc tế (TVNI), mục Việt Nam (nguồn: Global Vetiver Grass Plant Suppliers). Nếu bạn cần mua giống cỏ Vetiver hoặc tư vấn thêm về giống cỏ này, hãy liên hệ OlaFarm để được trợ giúp.




