Trang chủ › So sánh giải pháp & chi phí › Cỏ Vetiver kết hợp rọ đá: so sánh hai giải pháp và cách bố trí trên bờ sông, mái dốc
Cỏ Vetiver kết hợp rọ đá: so sánh hai giải pháp và cách bố trí trên bờ sông, mái dốc
Tóm tắt
Cỏ Vetiver kết hợp rọ đá là cách giữ bờ sông, bờ kênh hay chân mái dốc bằng hai lớp: rọ đá chịu dòng chảy mạnh ở chân, hàng cỏ Vetiver giữ mặt mái phía trên và chỗ tiếp giáp giữa đá với đất. Chân bờ cần rọ đá khi dòng chảy ở chân vượt khoảng 1,5 m/s trong lúc hàng cỏ chưa khép. Bài viết này trình bày điểm mạnh, điểm yếu của mỗi bên, cách bố trí cỏ Vetiver kết hợp rọ đá, và giải thích lý do vì sao hàng cỏ có thể giúp rọ đá bền hơn.

Bờ kênh, bờ sông đã có rọ đá ở chân thì trồng thêm cỏ có ích gì không? Còn nếu định dùng cỏ Vetiver, đoạn nào vẫn phải có rọ đá, đoạn nào hàng cỏ đứng một mình được?
Trong bài viết này, OlaFarm sẽ giúp bạn đặt rọ đá và hàng cỏ Vetiver cạnh nhau: mỗi bên giữ bờ bằng cách nào, mạnh ở đâu, yếu ở đâu, và khi nào bên này không làm thay được bên kia.
Bài viết cũng hướng đến việc giúp bạn bố trí hai lớp trên cùng một mặt cắt, để rọ đá không bị nước moi chân còn hàng cỏ không phải gánh phần việc vượt sức của nó.
Nội dung bài
Rọ đá và cỏ Vetiver giữ bờ theo hai cách khác nhau
Rọ đá giữ bờ bằng trọng lượng của đá, còn hàng cỏ Vetiver giữ bờ bằng rễ và bằng cách làm chậm dòng nước chảy qua.
Rọ đá là những giỏ lưới thép đan mắt lục giác xoắn kép, thường mạ kẽm hoặc bọc nhựa, bên trong xếp đá hộc. Loại hộp xếp chồng thành tường ở chân bờ; loại mỏng trải trên mái và đáy kênh gọi là thảm đá. Ở Việt Nam, sản phẩm này có tiêu chuẩn riêng cho công trình đường thủy như kè bảo vệ bờ, mỏ hàn, bảo vệ mái chống xói, và công trình thủy lợi, đường bộ cũng tham khảo tiêu chuẩn đó (TCVN 10335:2014). Lưới mềm và đá xếp có khe nên rọ đá oằn theo nền khi nền lún và cho nước thấm qua, khác hẳn một tấm bê tông liền.
Cỏ Vetiver (Chrysopogon zizanioides) là loài cỏ bụi sống lâu năm. Các dòng giống dùng cho công trình không kết hạt, không có thân bò hay thân rễ, nên chỉ nở khóm tại chỗ chứ không lan ra (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 26). Thân cứng mọc thẳng; trồng đủ dày thì các khóm khép lại thành một hàng rào kín, làm chậm và dàn đều dòng nước, giữ bùn đất lại phía trước hàng (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 19). Rễ mọc thẳng xuống, ở đất tốt có thể sâu 3 đến 4 m ngay năm đầu (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 18), đan lấy lớp đất mặt của mái.
Hai cách giữ bờ ấy khác nhau trước hết ở thời điểm. Rọ đá làm việc ngay từ hôm xếp xong, còn hàng cỏ chỉ làm việc khi đã bén rễ và khép hàng, rồi mạnh dần lên theo năm.
So sánh rọ đá và hàng cỏ Vetiver trên bờ sông, mái dốc
Rọ đá hơn hàng cỏ ở chỗ chịu được dòng chảy mạnh ngay lập tức; hàng cỏ hơn rọ đá ở mặt mái, ở chỗ tiếp giáp và ở chiều đi theo thời gian.
| Tiêu chí | Rọ đá, thảm đá | Hàng cỏ Vetiver | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Bắt đầu làm việc | Ngay khi xếp xong | Sau khi hàng khép: khoảng 2–3 tháng nếu trời ấm, 3–4 tháng nếu lạnh | (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 61) |
| Chỗ làm việc tốt nhất | Chân bờ hứng dòng chảy mạnh, chỗ dòng xoáy ở cửa cống, mố cầu | Mặt mái phía trên mực nước thường, đỉnh bờ, chỗ tiếp giáp giữa đá và đất | (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 21; Truong và cộng sự, 2008a, tr. 59) |
| Khi đất nền bị nước moi | Đất có thể bị rút dần qua khe đá, công trình phía trên lún và hỏng theo | Rễ giữ lớp đất mặt, không giữ được khi dòng xói sâu hơn tầng rễ | (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 49–50) |
| Khi bị bùn cát vùi lấp | Rọ chắn ngang rãnh đầy dần, phải nạo bùn | Cỏ ra rễ ở đốt thân phía trên, mọc cao theo lớp bùn | (TVNI, DS-VETIVER-MECHANISMS v3.21, 2026, tr. 6; Truong và cộng sự, 2008a, tr. 19) |
| Vật liệu chính | Đá hộc, lưới thép, máy xếp, vận chuyển đá | Tép giống, công trồng, tưới và dặm trong 1–2 năm đầu | (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 60) |
| Theo thời gian | Lưới mòn và gỉ dần, phải sửa từng đoạn | Rễ dày và sâu dần, ổn định rồi thì hầu như không cần trông coi | (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 60) |
Bạn thấy gì qua bảng này? Hai bên không tranh nhau cùng một chỗ trên mặt cắt. Rọ đá mạnh ở dải chân, nơi nước chảy xiết và hàng cỏ còn non không đứng nổi. Hàng cỏ mạnh ở phần mái phía trên, nơi nước mưa chảy tràn và nơi đá tiếp giáp với đất.
Theo kinh nghiệm dự án của OlaFarm, ở thời tiết thuận lợi hàng cỏ khép sau khoảng 4 đến 6 tháng, khớp với khoảng thời gian tài liệu nêu. Trong mấy tháng đó, dải chân nào hứng dòng chảy mạnh thì phải có rọ đá hoặc đá lát đỡ trước.
Hai lỗi tốn tiền nhất cũng nằm ở bảng này. Một là xếp rọ đá kín cả mái, tốn đá ở chỗ hàng cỏ làm được với chi phí thấp hơn nhiều; tài liệu kỹ thuật ước chi phí tối đa của hệ thống cỏ Vetiver chỉ khoảng 30% biện pháp công trình truyền thống (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 60). Hai là trồng cỏ ở chân bờ đang hứng lũ trước khi hàng kịp khép, rồi mất cả cỏ lẫn đất trong mùa lũ đầu. Phần so sánh chi phí chi tiết với kè cứng nằm ở bài so sánh cỏ Vetiver và kè bê tông.
Khi nào chân bờ cần rọ đá, khi nào chỉ cần hàng cỏ Vetiver?
Câu trả lời nằm ở vận tốc dòng chảy ở chân bờ.
Tiêu chuẩn thiết kế bờ sông, bờ kênh năm 2026 của Mạng lưới Vetiver Quốc tế (TVNI) nêu ba trường hợp phải gia cố chân bằng đá lát, rọ đá hoặc bó cành: vận tốc thiết kế ở chân vượt 1,5 m/s vào bất kỳ lúc nào trong thời gian cỏ chưa khép; vượt 3,0 m/s vào bất kỳ lúc nào sau khi cỏ đã khép; hoặc chân bờ nằm trong vùng dòng chảy đổi chiều, cuộn rối quanh công trình, cửa lấy nước, bậc nước (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 21).
Mốc thứ nhất thấp hơn mốc thứ hai vì hàng cỏ non chưa có thân cứng và màn rễ dày. Nhưng bạn không nên đọc mốc 3,0 m/s như sức chịu đã đo của hàng cỏ. Các thí nghiệm có kiểm soát về hàng cỏ Vetiver trong máng đo mới chạy tới vận tốc khoảng 0,55 m/s, và chưa có phép đo nào ở mức 3 m/s (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 36–37). Vì vậy ở chỗ dòng chảy mạnh, phần chân nên giao cho đá thay vì đặt cược vào hàng cỏ.
Đọc ba trường hợp đó ra ngoài công trường thì như sau:
- (a) Bờ ao, mương tiêu nội đồng, bờ kênh nhỏ nước chảy chậm: hàng cỏ đứng một mình được, miễn là trồng đủ sớm để kịp khép trước mùa mưa.
- (b) Bờ sông có lũ, đoạn cong phía ngoài nơi dòng chính áp sát, chân mố cầu, cửa vào và cửa ra của cống: chân cần rọ đá hoặc đá lát, hàng cỏ ở phía trên. Hai vị trí cửa cống và mố cầu có bài riêng ở bảo vệ mái dốc cửa cống và chống xói lở chân cầu.
- (c) Điểm vừa sạt: chân phải được làm lại trước khi trồng, bằng cơ, đê chân, rọ đá hoặc chân đất tự nhiên đã ổn định (TVNI, DS-LANDSLIDE-REPAIR v1, 2026, tr. 6).
Với sông miền Trung, có thêm một lý do để giữ chân bằng đá. Trong các dự án bờ sông ở miền Trung Việt Nam được ghi lại trong tiêu chuẩn, cơ quan đối tác chấp nhận cỏ Vetiver ở những đoạn rủi ro thấp nhưng không nhận nó làm thành phần chính của công trình thủy lợi lâu dài. Lý do họ nêu là chưa có cơ sở kỹ thuật cho kiểu thiết kế đó, và kinh nghiệm ở hai vùng châu thổ không chuyển thẳng được sang nơi dòng chảy nhanh, lũ lên nhanh như miền Trung (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 56).
Ví dụ giả định để bạn dễ hình dung: một bờ kênh tiêu mùa lũ có nước chảy ở chân khoảng 2 m/s. Con số này vượt mốc 1,5 m/s nên dải chân cần rọ đá. Phần mái phía trên mực nước lũ thường, nơi nước gần như đứng yên, là chỗ của hàng cỏ.
Cách bố trí cỏ Vetiver kết hợp rọ đá trên một mặt cắt bờ
Trên mặt cắt kết hợp, rọ đá nằm đúng dải chịu dòng chảy, còn hàng cỏ phủ từ ngay mép trên của rọ lên tới đỉnh bờ.

Hàng sát mép trên rọ đá. Chỗ tiếp giáp giữa đá và đất là nơi nước dễ moi vào sau lưng công trình nhất. Cẩm nang kỹ thuật cỏ Vetiver bản tiếng Việt xếp việc bảo vệ chính các công trình cứng như kè, đá xây, rọ đá, và bảo vệ nơi chuyển tiếp giữa kết cấu đá hoặc bê tông với nền đất, vào nhóm ứng dụng chính của hàng cỏ (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 59).
Hàng giữa mái và hàng đỉnh bờ. Bờ cao vài mét thì giữa hàng sát mép rọ và hàng đỉnh bờ phải có ít nhất một hàng giữa mái. Với bờ sông, bờ kênh, hàng cỏ trồng song song dòng chảy, cách nhau 0,8 đến 1,0 m đo xuôi theo mái, hàng trên cùng dọc mép đỉnh dốc (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 65). Một dải cỏ chỉ ở mép bờ là quá hẹp: ở dự án chống sạt lở bờ sông tại TP Huế, bài học lớn nhất chính là chỗ đó.
Lớp lọc dưới và sau rọ. Đá xếp có khe, nên giữa rọ và đất cần một lớp lọc bằng vải địa kỹ thuật hoặc sỏi để hạt đất không bị dòng nước rút ra ngoài.
Nhưng lớp lọc chưa đủ để chặn mọi kiểu hỏng. Người ta từng thử thay các bản bê tông bằng đá hộc kết hợp vải địa mà vẫn không chấm dứt được lún và xói ngầm, và ở đê biển Hải Hậu cả một đoạn đê lát đá khan đã vỡ do đất nền bên dưới bị moi đi (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 49–50). Phần vải địa đi cùng hàng cỏ được trình bày ở bài cỏ Vetiver kết hợp vải địa kỹ thuật.
Trồng ngay trên mặt đá. Muốn trồng cỏ trong khe đá lát hay đá đổ thì phải có túi đất sâu 200 đến 300 mm và chỉ dùng cây bầu, vì tép rễ trần không bén rễ được trong khoang đất nhỏ như vậy (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 25). Với rọ đá, chỗ trồng thuận nhất vẫn là dải đất ngay phía trên và phía sau rọ, nơi rễ xuống được nền đất thật.
Hàng sát chân nơi dòng còn mạnh. Ở hàng cỏ thấp nhất, chỗ vận tốc ở chân vượt 1,5 m/s trong thời gian lập hàng, tiêu chuẩn yêu cầu trồng bằng cây bầu chứ không dùng tép rễ trần, vì tép rễ trần ở vị trí này là nguyên nhân mất cây phổ biến nhất trong mùa đầu (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 9).

Cọc tre và cừ gỗ là một cách giữ chân khác, rẻ hơn nhưng chỉ tạm thời. Ở An Châu, bờ được gọt về độ dốc khoảng 1 đứng : 2 ngang, chân bờ ở mực nước thường được giữ bằng phên tre đan và kè mỏ hàn cọc gỗ nhỏ, với tính toán là khi tre mục thì rễ cỏ đã đủ sức đảm nhận (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 56). Dùng cách này thì hồ sơ thiết kế cần ghi rõ lớp tạm sống được bao lâu và hàng cỏ phải đạt mốc sống nào trước thời hạn đó.
Rọ đá thì ngược lại, là lớp giữ chân lâu dài. OlaFarm đã cung cấp giống cho các công trình trồng cỏ Vetiver cùng rọ đá, thảm đá, cũng như cùng cừ gỗ và cọc tre ở chân bờ.
Ví dụ giả định về số lượng giống: một đoạn bờ dài 100 m có rọ đá ở chân, phần mái phía trên đủ chỗ cho ba hàng cỏ. Theo kinh nghiệm của OlaFarm, cây cách cây khoảng 12 cm, tức khoảng 8 hốc mỗi mét dài, mỗi hốc 1 đến 5 tép tuỳ đất và điều kiện chăm sóc. Ba hàng nhân 100 m nhân 8 hốc là 2.400 hốc, tức khoảng 2.400 đến 12.000 tép.
Giá giống cỏ Vetiver của OlaFarm nằm trong khoảng 450 đến 650 đồng mỗi tép rễ trần và 2.000 đến 4.000 đồng mỗi bầu ươm; đơn nhỏ ở mức trên, dự án khối lượng lớn ở mức dưới. Với ví dụ trên, tiền tép rễ trần vào khoảng 1,1 đến 7,8 triệu đồng, chưa tính phần bầu cho hàng sát chân nếu cần.
Hàng cỏ Vetiver giúp rọ đá bền hơn trong trường hợp nào?
Hàng cỏ kéo dài tuổi của công trình đá ở hai chỗ: giữ đất ở dải tiếp giáp phía trên và phía sau rọ, và gánh thay phần việc mà rọ đá làm kém nhất là chứa bùn.
Trong rãnh xói, rọ đá hay được xếp thành những đập chắn ngang dòng. Mọi bẫy bùn, đập chắn và rọ đá chắn rãnh đều có dung tích chứa hữu hạn: đầy rồi thì phải nạo, hoặc nước vòng qua. Hàng cỏ Vetiver thì không đầy theo cách đó. Bùn tích tới đâu, cỏ ra khóm mới cao lên tới đó, và hàng cỏ dần thành bờ của một bậc thềm (TVNI, DS-VETIVER-MECHANISMS v3.21, 2026, tr. 6).

Cũng vì vậy, khi so chi phí vòng đời giữa hàng cỏ với bẫy bùn, đập chắn hay rọ đá, tiêu chuẩn cơ chế hàng cỏ khuyên không tính khoản nạo bùn cho hàng cỏ (TVNI, DS-VETIVER-MECHANISMS v3.21, 2026, tr. 20).
Với các công trình chắn nhỏ trong rãnh xói như bao cát, bó cành, đá hộc, bậc xây, tiêu chuẩn phục hồi rãnh xói còn đi xa hơn: không bao giờ dùng chúng một mình. Mỗi công trình phải có một hàng cỏ liên tục cách 0,3 đến 0,5 m về phía thượng lưu, thêm một hàng hạ lưu khi dòng mạnh, và trồng xuyên qua công trình khi làm được (TVNI, DS-GULLY-STABILIZATION v1, 2026, tr. 5–6). Công trình cho tác dụng ngay, còn rễ cỏ buộc công trình vào nền và giữ lâu dài (TVNI, DS-GULLY-STABILIZATION v1, 2026, tr. 15). Một đập rọ đá chắn ngang rãnh cũng theo cùng lẽ đó.
Ở quy mô lớn hơn, các rãnh xói lớn trong chương trình NEWMAP do Ngân hàng Thế giới tài trợ tại Nigeria được ghi nhận là xử lý bằng cỏ Vetiver đi cùng công trình kết cấu (TVNI, DS-ENGINEERED-SLOPES v4, 2026, tr. 24).
Nếu bạn đang có một đoạn bờ kênh, bờ sông hay rãnh xói cần giữ và đang cân nhắc phần nào làm rọ đá, phần nào trồng cỏ, OlaFarm rất sẵn lòng cùng bạn xem ảnh hiện trạng để đề xuất số hàng cỏ, dạng giống cho từng hàng và lượng giống phù hợp với cỏ Vetiver kết hợp rọ đá. Bạn có thể gửi ảnh, chiều dài đoạn bờ và mức nước mùa lũ qua trang liên hệ hoặc yêu cầu báo giá.
Tóm lại, cỏ Vetiver kết hợp rọ đá là chia việc theo chỗ: rọ đá nhận dải chân nơi dòng chảy mạnh hơn sức một hàng cỏ còn non, hàng cỏ nhận mặt mái, đỉnh bờ và dải tiếp giáp phía trên rọ. Xếp rọ kín cả mái thì tốn đá mà chỗ tiếp giáp vẫn hở; trồng cỏ ở chân bờ đang hứng lũ trước khi hàng khép thì cỏ chưa kịp giữ. Thứ tự nên làm là xác định vận tốc ở chân, xếp rọ đúng dải cần, có lớp lọc, rồi trồng cỏ từ mép rọ lên tới đỉnh bờ.
Câu hỏi thường gặp
Cỏ Vetiver kết hợp rọ đá có rẻ hơn xếp rọ đá kín cả mái không?
Thường là có, vì phần tốn nhất là đá, lưới và công xếp, còn khi kết hợp thì rọ đá chỉ cần ở dải chân chịu dòng chảy. Tài liệu kỹ thuật ước chi phí tối đa của hệ thống cỏ Vetiver chỉ khoảng 30% biện pháp công trình truyền thống (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 60), nhưng đó là số tổng hợp ở nước ngoài, không thay được dự toán của công trình bạn. Phần tính được ngay là tiền giống: 450 đến 650 đồng mỗi tép rễ trần và 2.000 đến 4.000 đồng mỗi bầu ươm.
Tôi trồng cỏ Vetiver ngay trên mặt rọ đá được không?
Chỉ được khi có đủ đất cho rễ. Với đá lát và đá đổ, tiêu chuẩn bờ nước yêu cầu túi đất sâu 200 đến 300 mm và chỉ dùng cây bầu (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 25). Với rọ đá, bạn nên trồng ở dải đất ngay phía trên và phía sau rọ, nơi rễ xuống được nền đất thật, thay vì trồng vào khe đá.
Hàng cỏ Vetiver chịu được dòng chảy mạnh tới đâu thì không cần rọ đá?
Tiêu chuẩn thiết kế mép nước đặt mốc gia cố chân ở 1,5 m/s khi cỏ chưa khép và 3,0 m/s sau khi đã khép (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 21). Cùng tài liệu ghi rằng các phép đo có kiểm soát mới tới khoảng 0,55 m/s (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 36–37). Vì vậy ở chỗ nước chảy xiết, bạn nên giữ chân bằng đá và để hàng cỏ làm việc ở phần mái phía trên.
Ở chân bờ tôi dùng cọc tre thay rọ đá được không?
Được, với vai trò một lớp giữ tạm. Ở An Châu, chân bờ ở mực nước thường được giữ bằng phên tre đan và kè mỏ hàn cọc gỗ nhỏ, với tính toán là khi tre mục thì rễ cỏ đã đủ sức đảm nhận (TVNI, DS-WATER-MARGINS v2, 2026, tr. 56). Muốn vậy, hàng cỏ phải được trồng ngay phía sau và phía trên hàng cọc từ đầu mùa khô, để kịp khép trước mùa lũ.
Tôi cần bao nhiêu tép giống cho 100 m bờ có rọ đá ở chân?
Với ba hàng cỏ trên mái và cây cách cây khoảng 12 cm theo kinh nghiệm của OlaFarm, 100 m bờ cần khoảng 2.400 hốc, tức 2.400 đến 12.000 tép tuỳ mỗi hốc trồng 1 hay 5 tép. Bờ cao hơn thì thêm hàng giữa mái, và hàng sát chân nơi dòng mạnh nên dùng cây bầu. Khi có ảnh và chiều cao bờ, chúng tôi tính được sát hơn cho công trình của bạn.
Tài liệu tham khảo
- Bộ Khoa học và Công nghệ (2014). TCVN 10335:2014 Rọ đá, thảm đá và các sản phẩm mắt lưới lục giác xoắn phục vụ xây dựng công trình giao thông đường thủy — Yêu cầu kỹ thuật.
- The Vetiver Network International (TVNI). (2026). Gully Rehabilitation (DS-GULLY-STABILIZATION), v1, ngày 15/01/2026. Trong: VGT Global Design Standards and Guides. https://vetiver.org/vetiver-grass-technology/design-standards/
- The Vetiver Network International (TVNI). (2026). Landslide Repair (DS-LANDSLIDE-REPAIR), v1, ngày 14/01/2026. Trong: VGT Global Design Standards and Guides. https://vetiver.org/vetiver-grass-technology/design-standards/
- The Vetiver Network International (TVNI). (2026). Vetiver Hedge Mechanisms (DS-VETIVER-MECHANISMS), v3.21, ngày 28/09/2026. Trong: VGT Global Design Standards and Guides. https://vetiver.org/vetiver-grass-technology/design-standards/
- The Vetiver Network International (TVNI). (2026). VGT for Engineered Slopes: Integrated bio-hydro-mechanical system (DS-ENGINEERED-SLOPES), v4, ngày 26/08/2026. Trong: VGT Global Design Standards and Guides. https://vetiver.org/vetiver-grass-technology/design-standards/
- The Vetiver Network International (TVNI). (2026). Water margins and watercourse banks (DS-WATER-MARGINS), v2, ngày 30/08/2026. Trong: VGT Global Design Standards and Guides. https://vetiver.org/vetiver-grass-technology/design-standards/
- Truong, P., Trần Tân Văn và Pinners, E. (2008a). Hướng dẫn kỹ thuật ứng dụng công nghệ cỏ Vetiver giảm nhẹ thiên tai, bảo vệ môi trường. Mạng lưới Vetiver Quốc tế (TVNI), bản tiếng Việt. https://www.vetiver.org/VNN-VSmanual.pdf
OlaFarm là đơn vị cung cấp giống cỏ Vetiver được liệt kê trên danh bạ chính thức các nhà cung cấp giống cỏ Vetiver của Mạng lưới Vetiver Quốc tế (TVNI), mục Việt Nam (nguồn: Global Vetiver Grass Plant Suppliers). Nếu bạn cần mua giống cỏ Vetiver hoặc tư vấn thêm về giống cỏ này, hãy liên hệ OlaFarm để được trợ giúp.




