Trang chủ › Đặc tính & nhận diện › Cỏ Vetiver chịu mặn đến đâu? Ngưỡng trong đất, trong nước và cách đọc số đo

Cỏ Vetiver chịu mặn đến đâu? Ngưỡng trong đất, trong nước và cách đọc số đo

Tác giả ThS. Phạm Thị NhànCập nhật 31/10/2026Đọc 8 phútChuyên mục Đặc tính & nhận diện

Tóm tắt

Cỏ Vetiver chịu mặn tốt hơn phần lớn cây trồng: trong đất, cây chưa giảm sinh trưởng khi độ mặn dưới 8 dS/m và còn sống ở mức gần 48 dS/m; trong nước, cây còn lớn được tới khoảng 11 phần nghìn. Ngưỡng đất và ngưỡng nước đo theo hai cách khác nhau nên không so thẳng được. Bài viết này trình bày ngưỡng chịu mặn của cỏ Vetiver, cách quy đổi số đo độ mặn ở nơi bạn trồng, và giải thích lý do vì sao cây con là giai đoạn dễ mất nhất.

Bãi cỏ Vetiver trưởng thành mọc trên đất cát ven biển, một phần đã cắt lá, phía sau là rừng phi lao và dãy núi
Bãi cỏ Vetiver trưởng thành trên đất cát ven biển, phía sau là rừng phi lao.

Đất ven biển nhà tôi bị nhiễm mặn mùa khô, trồng cỏ Vetiver có sống được không? Bờ ao tôm ngập nước lợ thì sao? Và con số trên máy đo hay trên bản tin độ mặn của địa phương thì so với tài liệu thế nào?

Trong bài viết này, OlaFarm sẽ giúp bạn biết cỏ Vetiver chịu mặn đến mức nào, tách riêng ngưỡng trong đất và ngưỡng trong nước, kèm cách đọc con số đo ở nơi bạn định trồng.

Bài viết cũng hướng đến việc giúp bạn nhận ra những chỗ mà sức chịu mặn của cỏ không đủ, để chọn đúng chỗ trồng và chăm đúng lúc.

Nội dung bài

Cỏ Vetiver chịu mặn đến mức nào trong đất và trong nước?

Cỏ Vetiver chịu mặn trong đất cao hơn trong nước, và hai ngưỡng này phải đọc riêng.

Độ mặn của đất thường đo bằng độ dẫn điện của dịch chiết đất bão hoà, viết tắt ECse (electrical conductivity of saturated extract), đơn vị dS/m. Với cỏ Vetiver, dưới 8 dS/m cây gần như không bị ảnh hưởng; 10 dS/m làm sinh khối giảm khoảng 10%; 20 dS/m giảm một nửa; và cây vẫn còn sống ở 47,5 dS/m (Truong và cộng sự, 2002, tr. 3).

Trong nước thì khác.

Một thí nghiệm ở Đại học Đà Nẵng pha nước biển theo 11 mức và thấy cỏ còn sinh trưởng ở 0–11 phần nghìn (‰), tức 0–19,64 dS/m; trên mức đó cây chậm hẳn lại, và ở 20‰ cây chết sau 30 ngày (Đoàn Chí Cường và cộng sự, 2015). Chồi sau 30 ngày cao 80,2 cm ở nước ngọt, 45,8 cm ở 11‰ và chỉ 16,7 cm ở 20‰ (Đoàn Chí Cường và cộng sự, 2015).

Vì sao cùng một loài mà ngưỡng đất cao hơn ngưỡng nước? Trong đất, rễ còn với xuống được tầng sâu ít mặn hơn và đất có nhiều dinh dưỡng hơn; ngâm trong nước mặn thì cây không có chỗ nào để tránh (Đoàn Chí Cường và cộng sự, 2015). Bảng ngưỡng đầy đủ so với các loài cỏ chịu mặn khác có ở bài đất nhiễm mặn.

Cách quy đổi độ mặn phần nghìn sang dS/m khi trồng cỏ Vetiver

Bản tin độ mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long và máy đo cầm tay của bà con thường ghi phần nghìn hoặc gam muối trong một lít nước, còn tài liệu kỹ thuật về cỏ Vetiver lại ghi dS/m.

Với nước có thành phần muối giống nước biển, hai cặp số của thí nghiệm Đà Nẵng cho ra cùng một tỉ lệ: 11‰ ứng với 19,64 dS/m, 20‰ ứng với 35,72 dS/m, tức mỗi phần nghìn xấp xỉ 1,8 dS/m (Đoàn Chí Cường và cộng sự, 2015). Một gam muối trong một lít nước cũng xấp xỉ một phần nghìn.

Lấy một ví dụ. Mùa khô 2024–2025, ranh mặn 4 g/l lấn vào sâu 42–60 km tính từ các cửa sông Cửu Long (Viện Khoa học Thuỷ lợi miền Nam, 2025). Nước 4 g/l là khoảng 4‰, quy ra 4 × 1,8 ≈ 7 dS/m, vẫn nằm dưới ngưỡng 11‰ mà cỏ còn lớn được. Nước kênh đo được 15‰ thì đã quá ngưỡng đó, và cỏ ngâm lâu trong nước ấy sẽ còi dần.

Số đo nướcQuy ra dS/m (xấp xỉ)Cỏ Vetiver ngâm trong nước ấy
0–4‰ (0–4 g/l)0–7sinh trưởng bình thường
4–11‰7–20còn sinh trưởng, chậm dần theo độ mặn
11–20‰20–36chậm hẳn, không nên trồng ở chỗ ngập thường xuyên
trên 20‰trên 36cây chết sau khoảng 30 ngày

Bảng này chỉ dành cho nước. Đất thì đo ECse trên mẫu đất mang về phòng thí nghiệm, nên đừng đem số đo nước kênh so với ngưỡng 8 dS/m của đất.

Vì sao cỏ Vetiver sống được trên đất mặn?

Cỏ Vetiver chịu mặn chủ yếu nhờ né được tầng mặn bằng bộ rễ sâu, chứ không nhờ hút muối vào thân.

Trên đất mặn do mạch nước ngầm nông, muối dồn lên tầng mặt khi trời khô, còn tầng dưới ẩm hơn và nhạt hơn. Rễ cỏ Vetiver vươn qua tầng mặt xuống tầng ẩm ít mặn ấy; ở những nơi như vậy, người ta chỉ tưới mùa đầu cho rễ ăn xuống, sau đó cỏ tự sống (Truong và cộng sự, 2002, tr. 7). Với dòng HB06, bộ rễ chùm mọc gần như thẳng đứng và dài 100–300 cm sau 12 tháng (TCCS 76:2026/HBVN), tức đủ để đi qua tầng mặt sau một năm.

Mặt cắt đất nhiễm mặn cho thấy cỏ Vetiver chịu mặn nhờ bộ rễ chùm thẳng đứng đi qua tầng mặt có muối trắng kết tinh xuống tầng đất ẩm ít mặn phía dưới, bên cạnh cây trồng rễ nông nằm trọn trong tầng mặn
Rễ cỏ Vetiver vượt tầng đất mặn xuống tầng ẩm ít mặn: cỏ Vetiver chịu mặn nhờ tránh lớp muối ở tầng mặt.

Ngoài thực địa, sức chịu này đã được thử lâu năm. Trên một tuyến đê biển vùng cửa sông Đồng bằng sông Cửu Long đắp bằng bùn nạo vét, cỏ Vetiver giữ đê ổn định suốt 12 năm, kể cả ở mặt ngoài chịu triều cường hằng ngày (Lê Việt Dũng và Trương Thị Bích Vân, 2016, tr. 122).

Khi nào sức chịu mặn của cỏ Vetiver không đủ?

Có ba chỗ sức chịu mặn của cỏ không đủ, và cả ba đều xử lý được nếu biết trước.

Thứ nhất là cây con. Thí nghiệm nhà kính cho thấy ở 4 và 8 dS/m, chiều cao, diện tích lá và diệp lục của cây con đều giảm rõ so với tưới nước ngọt (Novita và cộng sự, 2022). Sau 15 năm ứng dụng ở Đồng bằng sông Cửu Long, nhóm Đại học Cần Thơ cũng kết luận phèn và mặn ảnh hưởng tới cỏ chủ yếu ở giai đoạn cây con, nên chỗ khó phải chăm nhiều hơn lúc mới trồng (Lê Việt Dũng và Trương Thị Bích Vân, 2016, tr. 183). Ngưỡng 8 dS/m ở trên là của cây đã bén rễ.

Thứ hai là chân đê ngập nước mặn thường xuyên. Trên đê ngăn mặn, có lúc độ mặn của nước tăng tới mức ảnh hưởng tới cỏ; kinh nghiệm một dự án ở Quảng Ngãi là dùng loài cây chịu mặn khác cho phần thấp nhất, còn cỏ Vetiver trồng phía trên (Truong và cộng sự, 2008a, tr. 65).

Thứ ba là nước mặn đứng quanh năm, như đáy ao tôm. Ở đó cỏ không có tầng nhạt nào để rễ né sang.

Mặt cắt đê bao ven biển với mực triều cao và triều thấp, phần chân đê thường xuyên ngập nước mặn trồng loài cây chịu mặn khác, phần mái và mặt đê phía trên mực triều trồng các hàng cỏ Vetiver
Vị trí trồng cỏ Vetiver trên đê bao vùng nước mặn: cỏ đứng trên mực triều, chân đê dành cho cây chịu ngập mặn.

Vì vậy, với đất mặn, OlaFarm khuyến nghị trồng đầu mùa mưa khi muối tầng mặt đã được rửa bớt, tưới bằng nước nhạt trong những tuần đầu nếu có, và phủ gốc để giảm bốc hơi kéo muối lên. Cách chăm chi tiết trên đất mặn có ở bài đất nhiễm mặn.

Nếu bạn đang có một khu đất ven biển hoặc bờ ao cần trồng cỏ Vetiver chịu mặn, OlaFarm rất sẵn lòng cùng bạn xem số đo độ mặn và vị trí trồng, rồi gợi ý dạng giống và cách xuống giống phù hợp. Bạn có thể gửi vài tấm ảnh hiện trạng kèm số đo độ mặn qua trang liên hệ.

Tóm lại, cỏ Vetiver chịu mặn tốt khi đã bén rễ trong đất: chưa giảm sinh trưởng dưới 8 dS/m và còn sống ở mức gần 48 dS/m. Ngâm trong nước thì cỏ chỉ lớn được tới khoảng 11 phần nghìn. Chỗ cần cẩn thận là cây con mới trồng và phần chân đê ngập nước mặn thường xuyên, nên trồng đúng mùa, chăm kỹ mấy tháng đầu và để cỏ đứng trên mực nước mặn.

Câu hỏi thường gặp

Cỏ Vetiver chịu mặn được ở bờ ao nuôi tôm nước lợ không?

Được, nếu cỏ trồng trên bờ, phía trên mực nước. Bờ ao là đất, rễ còn với được tầng ít mặn, nên cỏ chịu được tốt hơn hẳn khi ngâm trong nước. Phần mép bờ ngập thường xuyên thì độ mặn của nước quyết định: dưới khoảng 11 phần nghìn cỏ còn lớn được, trên mức đó cỏ chậm hẳn (Đoàn Chí Cường và cộng sự, 2015).

Nước ở chỗ tôi đo được 5 phần nghìn thì có trồng cỏ được không?

Được. 5 phần nghìn quy ra khoảng 9 dS/m, nằm trong khoảng 0–11 phần nghìn mà cỏ Vetiver vẫn sinh trưởng khi ngâm trong nước. Nếu cỏ trồng trên bờ đất thì càng thuận hơn. Bạn nên trồng đầu mùa mưa và tưới nhạt mấy tuần đầu cho cây con bén rễ.

Tép rễ trần mới trồng trên đất mặn có cần chăm gì khác không?

Cần. Cây con nhạy với mặn hơn nhiều so với cây đã bén rễ, nên những tuần đầu nên tưới bằng nước nhạt nếu có, phủ gốc bằng rơm hoặc lá để giảm bốc hơi, và dặm ngay chỗ chết. Khi rễ đã xuống sâu khoảng một mùa, cỏ tự chống chịu được.

Đất mặn rồi lại bị ngập nước mặn khi triều cường thì cỏ có chết không?

Cỏ đã bén rễ chịu được ngập mặn ngắn ngày và phục hồi sau khi nước rút; trên đê biển Đồng bằng sông Cửu Long, cỏ ở mặt ngoài đê sống qua 12 năm triều cường (Lê Việt Dũng và Trương Thị Bích Vân, 2016, tr. 122). Chỗ ngập mặn gần như liên tục thì nên dành cho loài cây chịu ngập mặn khác.

Tài liệu tham khảo

  • Đoàn Chí Cường, Võ Văn Minh và Truong, P. (2015). Effects of sea water salinity on the growth of vetiver grass. Trong Proceedings of the Sixth International Conference on Vetiver, Đà Nẵng.
  • Lê Việt Dũng và Trương Thị Bích Vân (2016). Cỏ Vetiver (Chrysopogon zizanioides) và các ứng dụng ở Việt Nam. Nhà xuất bản Đại học Cần Thơ.
  • Novita, A., Mariana, M., Nora, S., Ramadhani, E., Julia, H. và Lestami, A. (2022). Growth characteristics of vetiver grass (Vetiveria zizanioides) on saline soils. Agro Bali: Agricultural Journal, 5(2), 365–368. https://doi.org/10.37637/ab.v5i2.933
  • OlaFarm (2026). TCCS 76:2026/HBVN Giống cỏ Vetiver HB06 — Tiêu chuẩn cơ sở. Tiêu chuẩn cơ sở tự công bố.
  • Truong, P., Gordon, I., Armstrong, F. và Shepherdson, J. (2002). Vetiver grass for saline land rehabilitation under tropical and Mediterranean climate. Trong Proceedings of the 8th National Conference on Productive Use of Saline Lands, Fremantle.
  • Truong, P., Trần Tân Văn và Pinners, E. (2008a). Hướng dẫn kỹ thuật ứng dụng công nghệ cỏ Vetiver giảm nhẹ thiên tai, bảo vệ môi trường. Mạng lưới Vetiver Quốc tế (TVNI), bản tiếng Việt. https://www.vetiver.org/VNN-VSmanual.pdf
  • Viện Khoa học Thuỷ lợi miền Nam (2025, 22 tháng 2). Ranh mặn 4 g/l vào sâu 42–60 km từ các cửa sông Cửu Long mùa khô 2024–2025. Báo Chính phủ.

OlaFarm là đơn vị cung cấp giống cỏ Vetiver được liệt kê trên danh bạ chính thức các nhà cung cấp giống cỏ Vetiver của Mạng lưới Vetiver Quốc tế (TVNI), mục Việt Nam (nguồn: Global Vetiver Grass Plant Suppliers). Nếu bạn cần mua giống cỏ Vetiver hoặc tư vấn thêm về giống cỏ này, hãy liên hệ OlaFarm để được trợ giúp.

ThS. Phạm Thị Nhàn — Quản lý OlaFarm

ThS. Phạm Thị Nhàn

Quản lý OlaFarm — Thạc sĩ Công nghệ sinh học

Trực tiếp phụ trách chọn lọc và khảo nghiệm dòng giống HB06 từ năm 2016; đồng hành cùng ~600 dự án trồng Vetiver chống sạt lở, xử lý môi trường và nông nghiệp bền vững trên ~30 tỉnh/thành. Xem hồ sơ chuyên môn →

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *